راهنمایی کوتاه: برای یافتن گزینهای که دو عبارت کنایی دارد، باید بدانیم کنایه عبارتای است که معنای ظاهری آن با معنای مورد نظر متفاوت است.
گامبهگام:
۱) تعریف کنایه: کنایه در ادبیات یعنی گفتن جملهای که معنای پنهانی دارد. مثلاً «دستش کوتاه است» یعنی بخیل است، نه اینکه دست فیزیکی کوتاه داشته باشد.
۲) تحلیل گزینه الف: «دوش گفتا ز تیرگی شب من / زلف حور است و رای اهریمن» – در این بیت عبارت «تیرگی شب» احتمالاً کنایه از گیسوی سیاه است، اما بیش از یک عبارت کنایی دیده نمیشود.
۳) تحلیل گزینه ب: «اگر عاقل بود داند که مجنون صبر نتواند / شتر جایی بخواباند که لیلی را بود منزل» – عبارت «شتر جایی بخواباند» کنایه از اقامت گزیدن یا ماندن است، اما باز هم تنها یک عبارت کنایی دارد.
۴) تحلیل گزینه ج: «گل ز شبنم نتوانست عرق کردن خشک / بس که در کوی تو بازار تماشا گرم است» – در این بیت دو عبارت کنایی وجود دارد: یکی «گل ز شبنم عرق کردن» که کنایه از نشاط و تری گل است و دیگری «بازار تماشا گرم است» که کنایه از پررونق بودن و شلوغی بازار است.
۵) تحلیل گزینه د: «چو نامردم آواز مردم شنید / میان خطر جای بودن ندید» – این بیت بیشتر معنای ظاهری دارد و عبارت کنایی مشخصی در آن دیده نمیشود.
پاسخ نهایی: بنابراین گزینه ج (گل ز شبنم نتوانست عرق کردن خشک / بس که در کوی تو بازار تماشا گرم است) دو عبارت کنایی دارد.
مثال مشابه: در بیت «چو دستانداز شد کوه از فرازش / ز سر تا پای او شد لرزهانداز» عبارت «دستانداز شدن کوه» کنایه از عظیمالجثه شدن یا قدرت نمایی است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی به کتاب علوم و فنون ادبی ۲ مبحث کنایه مراجعه کنی یا نمونههای بیشتری از اشعار حافظ و سعدی پیدا کنی.
