راهنمایی کوتاه: ایزومرها فرمول مولکولی یکسان دارند، اما ساختار متفاوت.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا معنی «ایزومر» را مرور کنیم. ایزومرها ترکیبهایی هستند که فرمول مولکولی یکسان دارند (یعنی تعداد اتمهای کربن، هیدروژن، اکسیژن و ... در آنها دقیقاً برابر است) اما آرایش اتمها یا گروههای عاملی در آنها متفاوت است.
- ۲) حال به ویژگیهایی که در سوال مطرح شده (ولی در متن شما نیامده) فکر میکنیم. معمولاً در چنین سوالاتی ویژگیهایی مانند: جرم مولی، درصد جرمی عناصر، نقطه جوش، نقطه ذوب، واکنشپذیری و ... مطرح میشود.
- ۳) ویژگیهایی که حتماً برای ایزومرها یکسان است: الف) فرمول مولکولی. ب) جرم مولی (چون تعداد و نوع اتمها یکسان است). ج) درصد جرمی هر عنصر در ترکیب.
- ۴) ویژگیهایی که ممکن است متفاوت باشد: نقطه جوش، نقطه ذوب، چگالی، واکنشپذیری با برخی مواد، خاصیت اسیدی یا بازی و ... چون این ویژگیها به ساختار مولکول (شکل، شاخهدار بودن، گروه عاملی) بستگی دارد.
- ۵) بنابراین، اگر سوال چند گزینه دارد و از بین گزینهها میپرسد «در چه تعداد از ویژگیهای زیر به یقین یکسان است؟»، باید گزینههایی را انتخاب کنی که مربوط به جرم مولی، فرمول مولکولی یا درصد ترکیب عناصر باشد.
پاسخ نهایی: دو ترکیب آلی ایزومر، در فرمول مولکولی، جرم مولی و درصد جرمی هر عنصر به یقین یکسان هستند. سایر ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی ممکن است یکسان یا متفاوت باشند.
مثال مشابه: بوتان (C₄H₁₀) و ایزوبوتان (همان C₄H₁₀) ایزومر هستند. جرم مولی هر دو ۵۸ g/mol است و درصد کربن و هیدروژن در هر دو یکسان محاسبه میشود. اما نقطه جوش بوتان نرمال حدود ۰- درجه سانتیگراد و نقطه جوش ایزوبوتان حدود ۱۲- درجه سانتیگراد است (متفاوت).
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره انواع ایزومرها (ساختاری، فضایی) و تأثیر ساختار روی خواص فیزیکی تحقیق کنی. مثلاً چرا ایزومرهای خطی نقطه جوش بالاتری از ایزومرهای شاخهدار دارند؟
