ناخالصی و بازده درصدی فرآورده

راهنمایی کوتاه: نه؛ جرم نمونهٔ ناخالص را با جرم خالص برابر نگذار. اول ناخالصی را جدا کن، بعد بازده درصدی را روی جرم خالص حساب کن.

گام‌به‌گام:

• ۱) معادلهٔ موازنه‌شده را بنویس و از مقدار واکنش‌دهندهٔ خالص، جرم نظری فرآوردهٔ خالص را به‌دست آور.
• ۲) اگر واکنش‌دهنده ناخالص بود، اول جرم خالصش را جدا کن: $m_{\text{خالص}}=m_{\text{نمونه}}\times \frac{\text{درصد خلوص}}{100}$
• ۳) بازده درصدی همیشه دربارهٔ فرآوردهٔ خالص است: $m_{\text{خالص عملی}}=m_{\text{نظری}}\times \frac{\text{بازده}}{100}$
• ۴) اگر نمونهٔ فرآورده ناخالص باشد، جرم نمونه از جرم خالص بیشتر است: $m_{\text{نمونه}}=\frac{m_{\text{خالص عملی}}}{\text{کسر خلوص}}$
• ۵) اگر جهت سؤال برعکس بود (نمونهٔ ناخالص داده شده و بازده خواسته شده)، اول خالص عملی را حساب کن و بعد بازده را بگیر: $\text{بازده}=\frac{m_{\text{خالص عملی}}}{m_{\text{نظری}}}\times 100$

پاسخ نهایی: فقط جرم خالص فرآوردهٔ عملی است که با «نظری × بازده» برابر می‌شود؛ جرم نمونهٔ ناخالص هیچ‌وقت با این عدد برابر نیست، چون بخشی از آن ناخالصی است.

مثال مشابه: از یک واکنش انتظار داریم ۴۰ گرم فرآوردهٔ خالص بسازیم. بازده ۷۵٪ است، پس فرآوردهٔ خالص عملی ۳۰ گرم می‌شود. اگر نمونهٔ به‌دست‌آمده ۸۰٪ خالص باشد، جرم نمونه ۳۰ ÷ ۰٫۸ = ۳۷٫۵ گرم است. (حالا اگر مسئله وزن نمونه را ۳۷٫۵ گرم داده بود، اول ۳۷٫۵ × ۰٫۸ = ۳۰ گرم خالص می‌شد و بعد بازده ۳۰ ÷ ۴۰ = ۷۵٪.)

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: همیشه سه جرم را جدا روی کاغذ بنویس: «نظری خالص»، «عملی خالص» و «نمونهٔ ناخالص». با این کار دیگر هیچ‌وقت جای بازده و خلوص را عوض نمی‌کنی.