راهنمایی کوتاه: سری واکنش باون یک نظریه مهم است که ترتیب تبلور کانیها از ماگمای در حال سرد شدن را توضیح میدهد.
گامبهگام:
- ۱) این نظریه توسط زمینشناس آمریکایی نورمن ال. باون در دهه ۱۹۲۰ ارائه شد.
- ۲) باون نشان داد که کانیها از ماگمای داغ به ترتیب خاصی و با کاهش دما متبلور میشوند.
- ۳) این سری به دو شاخه اصلی تقسیم میشود: شاخه پیوسته (برای کانیهای فلدسپات) و شاخه ناپیوسته (برای کانیهای فرومنیزین).
- ۴) در شاخه پیوسته، ترکیب فلدسپات از کلسیمدار (پلاژیوکلاز کلسیمی) به سدیمدار (پلاژیوکلاز سدیمی) تغییر میکند.
- ۵) در شاخه ناپیوسته، کانیهایی مانند الیوین، پیروکسن، آمفیبول و بیوتیت به ترتیب تشکیل میشوند.
- ۶) کوارتز به عنوان آخرین کانی در دمای نسبتاً پایین متبلور میشود.
پاسخ نهایی: سری واکنش باون یک مدل تئوری است که توالی تبلور کانیهای سیلیکاتی را از یک ماگمای در حال سرد شدن توصیف میکند. این مدل به درک تشکیل سنگهای آذرین و تنوع کانیشناسی آنها کمک بزرگی میکند.
مثال مشابه: فرض کنید یک سوپ داغ حاوی مواد مختلف دارید. وقتی سوپ سرد میشود، ابتدا موادی که نقطه ذوب بالاتری دارند (مثل هویج) جامد میشوند و سپس موادی با نقطه ذوب پایینتر (مثل سبزیجات نرم). سری باون هم یک مفهوم مشابه اما برای کانیها در ماگما است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره تفاوت سنگهای آذرین درونی (مانند گرانیت) و بیرونی (مانند بازالت) تحقیق کنی و ببینی کدام کانیهای سری باون در هر کدام بیشتر یافت میشوند. همچنین مفهوم «تفریق ماگمایی» که مستقیماً به این سری مرتبط است، جالب خواهد بود.
