ترکیبات دوفسفاته در گلیکولیز

راهنمایی کوتاه: بیایید هر گزینه را با دقت بررسی کنیم تا ببینیم کدام یک درباره ترکیبات دوفسفاته در گلیکولیز نادرست است.

گام‌به‌گام:

• ۱) ابتدا به یاد بیاوریم که در فرآیند گلیکولیز، گلوکز (یک قند ۶ کربنه) طی ۱۰ مرحله به دو مولکول پیرووات تبدیل می‌شود. در این مسیر، ترکیباتی با دو گروه فسفات (دوفسفاته) تشکیل می‌شوند.
• ۲) ترکیبات دوفسفاته مهم در گلیکولیز عبارتند از: فروکتوز ۱ و ۶-بی‌فسفات (FBP) که در مرحله سوم تشکیل می‌شود و گلیسرآلدئید ۳-فسفات (G3P) و دی‌هیدروکسی‌استون فسفات (DHAP) که هر دو از شکستن FBP ایجاد می‌شوند. البته G3P و DHAP در واقع مونوفسفات هستند، اما در ادامه مسیر، G3P فسفریله شده و به ۱ و ۳-بی‌فسفوگلیسرات تبدیل می‌شود که یک ترکیب دوفسفاته است.
• ۳) حالا گزینه‌ها را بررسی می‌کنیم:
  • گزینه ۱: می‌گوید "فقط یک نوع از آنها قند میباشد." ترکیبات دوفسفاته اصلی که نام بردیم (FBP و ۱و۳-بی‌فسفوگلیسرات) هر دو از مشتقات قند هستند. پس این جمله درست به نظر می‌رسد.
  • گزینه ۲: می‌گوید "دو نوع از آنها در ساختارشان نوکلئوتید دیده میشود." نوکلئوتیدها واحدهای سازنده اسیدهای نوکلئیک هستند و از یک قند پنتوز، یک باز نیتروژنی و یک تا سه گروه فسفات تشکیل شده‌اند. ترکیبات دوفسفاته گلیکولیز، نوکلئوتید نیستند. این گزینه به نظر نادرست می‌آید.
  • گزینه ۳: می‌گوید "در گامهای اول و سوم گلیکولیز دو نوع از آنها تولید میشوند." در گام اول، گلوکز فسفریله شده و به گلوکز ۶-فسفات (یک مونوفسفات) تبدیل می‌شود. ترکیب دوفسفاته در گام سوم تولید می‌شود (FBP). پس این جمله نیز نادرست است، زیرا در گام اول ترکیب دوفسفاته تولید نمی‌شود.
  • گزینه ۴: می‌گوید "موقعیت قرارگیری فسفاتها در دو محصول گام اول متفاوت است." محصول گام اول فقط یک چیز است: گلوکز ۶-فسفات. پس اصلاً "دو محصول" وجود ندارد. این گزینه نیز نادرست است.
• ۴) با بررسی دقیق‌تر، گزینه ۲ قطعاً نادرست است، زیرا ترکیبات دوفسفاته گلیکولیز نوکلئوتید نیستند. گزینه ۳ و ۴ نیز نادرست هستند، اما سوال فقط یک گزینه نادرست را می‌پرسد. باید ببینیم کدام یک از نظر علمی به وضوح نادرست است. گزینه ۲ ادعای واضحی دارد (دیدن نوکلئوتید در ساختار) که کاملاً غلط است.
• ۵) در منابع استاندارد، تاکید می‌شود که هیچ یک از ترکیبات واسطه گلیکولیز نوکلئوتید نیستند. نوکلئوتیدها (مثل ATP، ADP) به عنوان کوفاکتور در این مسیر مصرف یا تولید می‌شوند، اما خود ترکیبات واسطه، نوکلئوتید محسوب نمی‌شوند.

پاسخ نهایی: گزینه ۲ نادرست است. ترکیبات دوفسفاته در مسیر گلیکولیز (مانند فروکتوز ۱ و ۶-بی‌فسفات یا ۱ و ۳-بی‌فسفوگلیسرات) در ساختار خود نوکلئوتید ندارند. نوکلئوتیدها مولکول‌های جداگانه‌ای مانند ATP هستند که در واکنش‌های فسفریله کردن شرکت می‌کنند.

مثال مشابه: فرض کنید در یک مسیر ساختمانی، آجرها و سیمان مواد اولیه هستند (مثل ترکیبات قندی گلیکولیز). کارگرها از ابزار خاصی مثل بیل و فرغون استفاده می‌کنند (مثل مولکول‌های ATP و ADP). این ابزارها جزئی از خود آجرها یا سیمان نیستند، بلکه برای جابجایی و پردازش آنها استفاده می‌شوند. نوکلئوتیدها هم در گلیکولیز چنین نقشی دارند.

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: می‌توانی نمودار کامل ۱۰ مرحله‌ای گلیکولیز را دوباره مرور کنی و روی ساختار شیمیایی ترکیبات دوفسفاته (FBP و ۱,۳-BPG) و همچنین ساختار یک نوکلئوتید ساده (مثل AMP) تمرکز کنی تا تفاوت آنها را به وضوح ببینی.