راهنمایی کوتاه: این سوال درباره عملکرد گیرندههای استوانهای در شبکیه چشم و پتانسیل غشا است.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا مفهوم اصلی را مرور کنیم: گیرندههای استوانهای در حالت تاریکی (آرامش) کانالهای سدیمی باز دارند و پتانسیل غشا حدود ۴۰- میلیولت است (دپلاریزه نسبی).
- ۲) با تابش نور، کانالهای سدیمی بسته میشوند، یونهای سدیم کمتری وارد میشوند و پتانسیل غشا به سمت ۷۰- میلیولت میرود (هایپرپلاریزه).
- ۳) حالا هر گزینه را بررسی میکنیم:
- ۴) گزینه الف: اگر اختلاف پتانسیل در حال افزایش باشد (مثلاً از ۴۰- به ۷۰-)، یعنی غشا در حال هایپرپلاریزه شدن است. در این حالت کانالهای سدیمی بستهاند، پس غلظت یون سدیم درون سلول باید کمتر از حالت آرامش باشد، نه بیشتر. پس این گزینه نادرست است.
- ۵) گزینه ب: اگر میزان بار مثبت اطراف غشا کمتر از سیتوپلاسم باشد، یعنی بیرون نسبت به درون منفیتر است (پتانسیل منفیتر). این حالت هایپرپلاریزه است که با بسته شدن کانالهای سدیمی همراه است، اما کانالهای دریچهدار پتاسیمی معمولاً باز هستند. پس این گزینه هم نادرست است.
- ۶) گزینه ج: اگر اختلاف پتانسیل در حال کاهش باشد (مثلاً از ۷۰- به ۴۰-)، یعنی دپلاریزه شدن اتفاق میافتد. در این فرآیند ممکن است در نقطهای پتانسیل به صفر برسد (مثلاً در پتانسیل عمل). پس این گزینه درست به نظر میرسد.
- ۷) گزینه د: اگر میزان بار مثبت اطراف غشا بیشتر از سیتوپلاسم باشد، یعنی بیرون نسبت به درون مثبتتر است (پتانسیل مثبتتر). این یعنی عدد اختلاف پتانسیل از ۷۰- فاصله میگیرد (مثلاً به سمت ۴۰- میرود). پس این گزینه هم درست است.
پاسخ نهایی: دو مورد عبارت را به نادرستی تکمیل میکنند: گزینههای الف و ب.
مثال مشابه: در یک نورون، اگر پتانسیل غشا از ۷۰- به ۵۰- برود، چه اتفاقی برای کانالهای سدیمی افتاده است؟ (پاسخ: کانالهای سدیمی باز شدهاند و دپلاریزه اتفاق افتاده)
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: درباره تفاوت گیرندههای استوانهای و مخروطی در تشخیص نور و رنگ مطالعه کن. همچنین مراحل انتقال پیام در سلولهای گیرنده نوری را بررسی کن.