راهنمایی کوتاه: کروماتین مادهای درون هسته سلول است که DNA را سازماندهی میکند.
گامبهگام:
- همه سلولهای بدن ما (به جز گلبولهای قرمز) یک هسته دارند.
- درون این هسته، مولکولهای بلند و نازکی به نام DNA وجود دارد که حاوی دستورالعملهای ژنتیکی ماست.
- اگر این DNAها به صورت آزاد و درهموبرهم در هسته شناور بودند، فضای زیادی میگرفتند و احتمال آسیب و گرهخوردنشان زیاد بود.
- سلول برای حل این مشکل، DNA را به دور پروتئینهایی به نام هیستون میپیچد، مانند نخهایی که دور قرقره پیچیده میشوند.
- این ساختار پیچیدهشده از DNA و پروتئینهای هیستون را «کروماتین» مینامیم. کروماتین شکل فشرده و سازمانیافته DNA است.
- کروماتین در بیشتر زمان زندگی سلول به این شکل است، اما هنگام تقسیم سلولی، بیشتر فشرده میشود و به شکل کروموزومهای مشخص درمیآید.
پاسخ نهایی: کروماتین، شکل اصلی و فعال ماده ژنتیکی (DNA) درون هسته سلولهای یوکاریوتی است که از DNA بستهبندیشده به دور پروتئینهای هیستون تشکیل شده است. این ساختار هم از DNA محافظت میکند و هم به سلول اجازه میدهد تا ژنهای مورد نیاز خود را بخواند و بیان کند.
مثال مشابه: فرض کن یک نخ بسیار بلند (DNA) داریم. اگر آن را رها کنیم، همهجا پخش میشود و گره میخورد. اما اگر آن را مرتب دور چندین قرقره کوچک (هیستون) بپیچیم، یک کلاف منظم و فشرده (کروماتین) درست میشود که هم فضای کمتری میگیرد و هم کار با آن آسانتر است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره تفاوت کروماتین در حالت «اوکروماتین» (باز و فعال) و «هتروکروماتین» (فشرده و غیرفعال) تحقیق کنی. همچنین، نقش کروماتین در تنظیم بیان ژنها موضوع جالبی برای مطالعه است.
