راهنمایی کوتاه: با قطع جوانه رأسی، هورمون اکسین کاهش و هورمون سیتوکینین در جوانههای جانبی افزایش مییابد. در گیاه دارای جوانه رأسی، نقش اکسین و سیتوکینین را به ترتیب مشخص کنید.
گامبهگام:
۱) در گیاه سالم، جوانه رأسی هورمون اکسین تولید میکند که از رشد جوانههای جانبی جلوگیری میکند (پدیده غالبیت جوانه رأسی).
۲) با قطع جوانه رأسی، غلظت اکسین در ساقه کاهش مییابد و در نتیجه هورمون سیتوکینین که باعث تحریک رشد جوانههای جانبی میشود، افزایش مییابد.
۳) بنابراین، هورمونی که کاهش مییابد اکسین و هورمونی که افزایش مییابد سیتوکینین است.
۴) حال نقش این دو هورمون را در یک گیاه دارای جوانه رأسی (گیاه سالم) بررسی میکنیم:
- سیتوکینین: باعث تقسیم یاختهها (ایجاد یاختههای جدید) و تأخیر در پیری میشود.
- اکسین: باعث رشد طولی یاختهها، تحریک ریشهزایی و تشکیل میوههای بدون دانه (پارتنوکارپی) میشود.
۵) با توجه به گزینهها، گزینه ۲ بیان میکند: «ایجاد یاختههای جدید (نقش سیتوکینین) – تشکیل میوههای بدون دانه (نقش اکسین)» که با توضیحات بالا همخوانی دارد.
پاسخ نهایی: گزینه ۲ صحیح است.
مثال مشابه: اگر در یک گیاه، جوانه رأسی را حذف کنیم و پس از مدتی مشاهده کنیم که جوانههای جانبی شروع به رشد کردهاند، کدام هورمون در جوانههای جانبی افزایش و کدام کاهش یافته است؟ پاسخ: اکسین کاهش، سیتوکینین افزایش.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره سایر هورمونهای گیاهی مانند جیبرلین، آبسیزیک اسید و اتیلن و همچنین کاربردهای آنها در کشاورزی تحقیق کنی.
