راهنمایی کوتاه: منطق جز به کل، روشی است که از ویژگیهای اجزای یک مجموعه برای نتیجهگیری درباره کل مجموعه استفاده میکند.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا یک مجموعه یا گروه را در نظر بگیرید، مانند «همه پرندگان».
- ۲) روی یک یا چند عضو خاص از آن مجموعه تمرکز کنید، مثلاً «کلاغها».
- ۳) ویژگیهایی را در آن اعضای خاص مشاهده کنید، مانند «کلاغها پرواز میکنند».
- ۴) با فرض اینکه این ویژگی در همه اعضای مجموعه صادق است، نتیجه بگیرید: «همه پرندگان پرواز میکنند».
- ۵) توجه کنید که این نوع استدلال ممکن است همیشه درست نباشد (مثلاً شترمرغ پرنده است اما پرواز نمیکند).
پاسخ نهایی: منطق جز به کل (یا استقراء ناقص) نوعی استدلال است که در آن از مشاهده چند نمونه خاص، یک حکم کلی درباره همه اعضای یک دسته استنتاج میشود. این روش در علوم تجربی زیاد استفاده میشود اما قطعیت منطقی مانند قیاس ندارد.
مثال مشابه: اگر سه تا از سیبهای یک سبد را بچشید و همه ترش باشند، ممکن است نتیجه بگیرید «همه سیبهای این سبد ترش هستند». این یک استدلال جز به کل است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره تفاوت «استقراء» (جز به کل) و «قیاس» (کل به جز) تحقیق کنی. همچنین مفهوم «تعمیم ناروا» را بررسی کن که وقتی اتفاق میافتد که نمونههای کافی یا متنوعی مشاهده نکردهایم.
