راهنمایی کوتاه: این بیت از حافظ دربارهٔ ارزش سخن حکیمانه و خطر تکرار آن توسط افراد ناآگاه است.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا به کلمات کلیدی توجه کن: «حکمت» به معنای دانش و دانایی، «ناحکیم» یعنی فرد نادان یا ناآگاه، «حلههای عاریت» یعنی لباسهای قرضی یا ظاهری، و «سلیم» یعنی شخص خردمند.
- ۲) حافظ در این بیت میگوید: سخن حکیمانه (دانش) وقتی بر زبان فرد نادان جاری میشود، مانند لباس قرضی است که به تن میکند.
- ۳) «حلههای عاریت» استعاره است: یعنی فرد نادان فقط ظاهر سخن حکیمانه را تقلید میکند، بدون آنکه عمق و معنای آن را درک کند.
- ۴) در نیمهٔ دوم بیت، حافظ خطاب به «سلیم» (انسان خردمند) میگوید: این لباسهای قرضی را بشناس؛ یعنی مراقب باش که ظاهر سخن حکیمانه تو را فریب ندهد.
- ۵) پیام اصلی: دانش و حکمت واقعی از درک عمیق میآید، نه از تکرار ظاهری کلمات دیگران.
پاسخ نهایی: معنای بیت این است: «سخن حکیمانهای که فرد نادان بر زبان میآورد، تنها یک تقلید سطحی و ظاهری است (مانند لباس قرضی). ای انسان خردمند، این ظاهر فریبنده را بشناس و فریب نخور.»
مثال مشابه: مثل کسی که جملههای پیچیدهٔ یک فیلسوف را حفظ کند و بدون درک معنا، آنها را تکرار کند. این فرد فقط «ظاهر» دانایی دارد، نه دانش واقعی.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی دربارهٔ مفهوم «ظاهر و باطن» در اشعار حافظ بیشتر تحقیق کنی یا بیتهای دیگری را که در آنها از استعارهٔ «لباس» استفاده شده است، پیدا کنی (مثل «در خرابات مغان نور خدا میبینم...»).
