نقش دستوری «جرم» و «راه رفتن»
در جملهٔ «گفت: جرم راه رفتن نیست، ره هموار نیست» عبارت «جرم راه رفتن» یک ترکیب اسمی است. در این ترکیب:
- جرم نقش فاعل فعل ربطی
نیست را دارد؛ یعنی «جرم … نیست». - راه رفتن یک مصدر (اسم مصدر) است که به عنوان متمم اسم (یا متمم صفتی) به «جرم» پیوسته و معنای «جرمِ راه رفتن» را میدهد.
به عبارت دیگر، «جرم» سرنخ اصلی اسم است و «راه رفتن» بهعنوان تکمیلکنندهٔ معنایی آن عمل میکند.
نکات کلیدی برای آزمون
- منبع اصلی ترکیب اسمی «اسم + مصدر» است؛ مصدر میتواند متمم اسم باشد.
- در جملات ربطی (با فعل
بودن)، فاعل معمولاً اسم یا ترکیب اسمی است. - بهخاطر اشتباه در تشخیص متمم، به جای «جرم راه رفتن» گاهی «راه رفتن جرم» مینویسند؛ این ترکیب نادرست است.
تیپ سوال
در سوالات ترکیب اسمی، از شما میخواهند نقش دستوری هر جزء را مشخص کنید؛ معمولاً «اسم + مصدر» را متمم اسم مینامند.
دام رایج: گمان میکنند «راه رفتن» فاعل است؛ در واقع فاعل «جرم» است.
راه تستی سریع: اگر میتوانید بپرسید «چه چیزی نیست؟» پاسخ «جرم راه رفتن» میشود؛ پس «جرم» فاعل است.
جمعبندی
«جرم» فاعل فعل ربطی نیست است و «راه رفتن» مصدر است که بهعنوان متمم اسم به «جرم» پیوسته و ترکیب «جرم راه رفتن» را میسازد.