نمونه‌سوال درس اول علوم و فنون دوازدهم

راهنمایی کوتاه: درس اول علوم و فنون ادبی ۳ دربارهٔ «حماسه» است؛ با چند نمونه‌سوال، نکته‌های اصلی این درس را با هم مرور می‌کنیم.

گام‌به‌گام:

• ۱) اول تعریف را به یاد بسپار: حماسه در لغت یعنی دلاوری و جنگاوری؛ در ادبیات، روایت پهلوانی‌های قهرمانان بزرگ در برابر موانع سخت است.
• ۲) حماسه‌ها دو دسته‌اند: طبیعی (زادهٔ ذوق و باور جمعی، مانند شاهنامه) و مصنوع (ساختهٔ شاعر با تقلید از حماسه‌های طبیعی، مانند گرشاسپ‌نامهٔ اسدی طوسی، شهنشاه‌نامهٔ صبا و آذربرزین‌نامه).
• ۳) موضوع حماسه‌ها یا ملی است (پهلوانان ایرانی مانند رستم) یا تاریخی (قهرمانانی که ریشهٔ تاریخی دارند)؛ حماسه‌های جهانی هم داریم مانند ایلیاد و ادیسهٔ هومر.
• ۴) ویژگی‌های سبکی را فهرست کن: واژه‌های جنگی، توصیف صحنه‌های نبرد، اغراق، لحن فخیم و پرشور و وزن متقارب.
• ۵) سپس با سوال‌های چهارگزینه‌ای و تشریحی خودت را بسنج؛ اول درس را بخوان، بعد به پاسخ‌ها نگاه کن.

پاسخ نهایی (نمونه‌سوال‌های درس اول همراه با پاسخ):

• ۱) حماسه در لغت به چه معناست؟
  پاسخ: دلاوری و جنگاوری.
• ۲) کدام گزینه یک حماسهٔ طبیعی است؟ الف) شهنشاه‌نامهٔ صبا ب) آذربرزین‌نامه ج) شاهنامهٔ فردوسی د) خسرو و شیرین
• ۳) جای خالی: بیشتر حماسه‌های فارسی در وزن ......... سروده شده‌اند.
  پاسخ: متقارب.
• ۴) حماسهٔ مصنوع را تعریف کن.
  پاسخ: حماسه‌ای که شاعر یا نویسنده با تقلید از حماسه‌های طبیعی می‌سازد و از خود و ذوق شخصی در آن اثر می‌گذارد.
• ۵) دو نمونه از حماسه‌های جهانی (غیرایرانی) را نام ببر.
  پاسخ: ایلیاد و ادیسه (اثر هومر).
• ۶) یک ویژگی زبانی مهم حماسه را بنویس.
  پاسخ: اغراق و به‌کارگیری واژه‌های جنگی و پهلوانی.
• ۷) تفاوت حماسهٔ ملی و تاریخی چیست؟
  پاسخ: در حماسهٔ ملی قهرمان و داستان رنگ اسطوره‌ای و پهلوانی دارند، اما در حماسهٔ تاریخی قهرمان و رویداد ریشهٔ واقعی و تاریخی دارند.

مثال مشابه: یک حماسهٔ مصنوع را نام ببر و در یک جمله توضیح بده چرا مصنوع است؛ مثلاً گرشاسپ‌نامهٔ اسدی طوسی، چون شاعر آن را با الگوگرفتن از حماسه‌های پیشین و با ذوق خود سروده است.

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: داستان رستم و سهراب در شاهنامه را بخوان، جدولی از انواع حماسه (طبیعی، مصنوع، ملی، تاریخی) بکش و یک بیت حماسی پیدا کن و آرایه‌های آن (اغراق، تشبیه، مجاز) را در دفترت بنویس.

اگر درس اول کتاب تو موضوع دیگری دارد، فقط نام آن درس را بگو تا نمونه‌سوال همان درس را برایت بسازم.