راهنمایی کوتاه: نام‌ها و تعریف‌های اسید و باز از تجربه‌های قدیمی و بعدها از رفتار یونی و پروتونی آن‌ها آمده است.
گام‌به‌گام:
۱) واژهٔ «اسید» از لاتین acidus به معنی «ترش» گرفته شده؛ چون اسیدهای شناخته‌شده مثل سرکه و آب‌لیمو مزهٔ ترش دارند.
۲) واژهٔ «قلیا» از عربی «القلی» و از دنیای کیمیاگری می‌آید؛ به خاکستر گیاهانی گفته می‌شد که در آب حل می‌شد و محلولی صابونی و تلخ می‌ساخت.
۳) واژهٔ «باز» ترجمهٔ base است. در قرن ۱۸ دانشمندان فرانسوی به ماده‌ای که با اسید واکنش می‌دهد و نمک می‌سازد «base» گفتند؛ یعنی پایه یا بنیان نمک.
۴) بعدها آرنیوس گفت اسید در آب یون هیدروژن (H⁺) و باز در آب یون هیدروکسید (OH⁻) تولید می‌کند.
۵) برونستد و لوری گفتند اسید دهندهٔ پروتون و باز گیرندهٔ پروتون است. لوویس هم اسید را گیرندهٔ جفت‌الکترون و باز را دهندهٔ جفت‌الکترون دانست.
پاسخ نهایی:
مفهوم اسید و باز از مشاهدهٔ مزه، لمس صابونی، تغییر رنگ شناساگرها و واکنش با هم شروع شد. بعد دانشمندان آن را دقیق‌تر کردند: اسیدها یون هیدروژن یا پروتون می‌دهند، بازها آن را می‌گیرند یا یون هیدروکسید می‌دهند. «قلیا» هم نوعی باز است که در آب حل می‌شود و محلول بازی می‌سازد.
مثال مشابه:
سرکه (اسید استیک) با جوش‌شیرین (باز) واکنش می‌دهد و گاز کربن‌دی‌اکسید، آب و نمک تولید می‌کند. کاغذ لیتموس در اسید قرمز و در باز آبی می‌شود.
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری:
دربارهٔ pH، واکنش خنثی‌شدن، شناساگرها، و سه تعریف آرنیوس، برونستد–لوری و لوویس مطالعه کن.
یادآوری ایمنی: اسیدها و بازهای غلیظ خورنده‌اند؛ در آزمایشگاه فقط با اجازهٔ معلم، دستکش و عینک ایمنی کار کن و هرگز مزه یا لمس نکن.
