راهنمایی کوتاه: برای مقایسه قدرت اسیدی دو اسید، باید ثابت تفکیک اسیدی (Ka) آنها را بررسی کنیم.
گامبهگام:
- ۱) جمله شما میگوید: در دما و غلظت برابر، غلظت یون CN⁻ در محلول هیدروسیانیک اسید (HCN) کمتر از غلظت یون HCOO⁻ در محلول فرمیک اسید (HCOOH) است.
- ۲) این یعنی در شرایط یکسان، فرمیک اسید یونهای بیشتری تولید میکند.
- ۳) تولید یون بیشتر در محلول به معنای تفکیک بیشتر مولکولهای اسید است.
- ۴) تفکیک بیشتر مولکول اسید به معنای قدرت اسیدی بالاتر است.
- ۵) بنابراین، فرمیک اسید (HCOOH) اسید قویتری نسبت به هیدروسیانیک اسید (HCN) است.
- ۶) این نتیجه با مقادیر ثابت تفکیک اسیدی (Ka) آنها همخوانی دارد: Ka برای HCOOH حدود ۱.۸ × ۱۰⁻⁴ و برای HCN حدود ۶.۲ × ۱۰⁻¹⁰ است. عدد بزرگتر نشاندهنده اسید قویتر است.
پاسخ نهایی: بله، جمله درست است. غلظت کمتر یون CN⁻ نشان میدهد که HCN کمتر تفکیک میشود، بنابراین اسید ضعیفتری نسبت به HCOOH است. فرمیک اسید قدرت اسیدی بیشتری دارد.
مثال مشابه: دو اسید استیک (CH₃COOH) و هیدروکلریک (HCl) را در نظر بگیرید. در غلظت برابر، HCl یون H⁺ بسیار بیشتری تولید میکند، پس اسید قویتری است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی رابطه بین Ka، pKa و قدرت اسیدی را مرور کنی. همچنین عوامل مؤثر بر قدرت اسیدها مانند پایداری باز مزدوج را بررسی کن.
یادآوری ایمنی: هیدروسیانیک اسید (HCN) بسیار سمی است. هرگونه کار آزمایشگاهی با آن باید تحت نظارت دقیق و با رعایت کامل پروتکلهای ایمنی انجام شود.
