راهنمایی کوتاه: رضا شاه برای پیشرفت ایران و کاهش وابستگی به بریتانیا و شوروی، به آلمان گرایش پیدا کرد.
گامبهگام:
- ۱) پس از جنگ جهانی اول، ایران تحت نفوذ شدید دو قدرت بزرگ، یعنی بریتانیا و شوروی (روسیه) بود. رضا شاه میخواست استقلال ایران را افزایش دهد.
- ۲) آلمان پس از جنگ جهانی اول، کشوری شکستخورده بود اما به سرعت در حال صنعتی شدن و پیشرفت فنی بود. آلمان برخلاف بریتانیا و شوروی، سابقه استعمارگری در ایران نداشت و به عنوان یک شریک اقتصادی بیطرفتر دیده میشد.
- ۳) رضا شاه برنامههای مدرنیزاسیون وسیعی را در ایران آغاز کرد (مانند ساخت راهآهن، صنایع و نظام آموزشی نوین). آلمان متخصصان، مهندسان و تجهیزات مورد نیاز این پروژهها را فراهم میکرد.
- ۴) روابط اقتصادی بین ایران و آلمان به سرعت گسترش یافت. آلمان به یکی از بزرگترین شرکای تجاری ایران تبدیل شد و کالاهای صنعتی آلمانی به ایران وارد میشد.
- ۵) رضا شاه همچنین امیدوار بود که با نزدیکی به آلمان، موازنهای در برابر نفوذ بریتانیا و شوروی ایجاد کند و فضای بیشتری برای مانور سیاسی ایران باز شود.
- ۶) این گرایش تا آستانه جنگ جهانی دوم ادامه یافت، اما با حمله متفقین به ایران در سال ۱۳۲۰ و تبعید رضا شاه، این رابطه قطع شد.
پاسخ نهایی: علت اصلی گرایش رضا شاه به آلمان، تلاش برای دستیابی به استقلال اقتصادی و فنی، کاهش وابستگی به بریتانیا و شوروی، و استفاده از تخصص آلمان برای اجرای برنامههای مدرنیزاسیون در ایران بود.
مثال مشابه: مشابه این استراتژی را میتوان در کشورهای دیگر دید که برای کاهش وابستگی به یک ابرقدرت، به قدرت سوم روی میآورند (مانند برخی کشورهای در حال توسعه در جنگ سرد).
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره «پیمان اقتصادی ایران و آلمان در دوره رضا شاه»، «ساخت راهآهن سراسری ایران» و «سیاست موازنه منفی در دوران محمد مصدق» تحقیق کنی تا بهتر متوجه این روابط تاریخی شوی.
