راهنمایی کوتاه: تفاوت در ساختار کروموزومی و نوع پلیپلوئیدی باعث این تفاوت در توانایی آمیزش میشود.
گامبهگام:
- پلیپلوئیدی به دو نوع خودان (اتوپلیپلوئید) و دورگه (آلوپلیپلوئید) تقسیم میشود. در اتوپلیپلوئید همه کروموزومها از یک گونه هستند و همولوگ کامل دارند.
- در گل مغربی (Oenothera)، بسیاری از واریتهها دارای جابجاییهای متقابل (ترانسلوکاسیون) در کروموزومها هستند که باعث میشود ساختار کروموزومی افراد مختلف متفاوت باشد.
- اگر یک گیاه ۴n گل مغربی از خودلقاحی یا آمیزش دو ۴n به وجود آید، احتمالاً ساختار کروموزومی آن با جمعیت ۲n نیایی متفاوت است (چون ۴n والدین نیز ساختار تغییر یافته دارند). بنابراین کروموزومهای ۴n با ۲n همولوگ کافی ندارند و نمیتوانند جفت شوند.
- اما گیاه چهارلادی که هوگو دووری کشف کرد (Oenothera gigas) یک اتوپلیپلوئید بود که از دو برابر شدن کروموزومهای یک گیاه ۲n به دست آمد. بنابراین کروموزومهای آن دقیقاً همان ساختار ۲n را داشتند (فقط تعداد دو برابر).
- در نتیجه این ۴n میتوانست با ۲n آمیزش کند و یک ۳n نازا تولید کند.
پاسخ نهایی: توانایی آمیزش به همولوژی (مشابهت) کروموزومها بستگی دارد. اگر ۴n ساختاری متفاوت از ۲n داشته باشد، آمیزش ممکن نیست.
مثال مشابه: در گندم، تتراپلوئید وحشی (مانند گندم دوروم) معمولاً با دیپلوئید نیایی آمیزش نمیکند، اما گندم نان (هگزاپلوئید) از آمیزش طبیعی تتراپلوئید و دیپلوئید به وجود آمده است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: دربارهٔ پلیپلوئیدی و نقش آن در گونهزایی مطالعه کن. همچنین سیستم جفتیابی خاص در گل مغربی (Oenothera) را جستجو کن.
