سلام! سؤال خوبی پرسیدی 😊 بیا با هم «و» را در این کلمه‌ها صدا کنیم.
راهنمایی کوتاه: کلمهٔ استثنا کلمه‌ای است که قاعدهٔ همیشگی را رعایت نمی‌کند و باید آن را حفظ کنیم.
گام‌به‌گام:
- ۱) اول ببین حرف «و» در کلمه چه صدایی می‌دهد.
- ۲) اگر «و» صدای «او» بدهد، مثلِ «او»، «تو»، «نور»، «سرود» و «موسی»، کلمه مثل قاعدهٔ معمولی است و استثنا نیست.
- ۳) اگر «و» صدای «اُ» بدهد، مثلِ «خورشید» (خُرشید) و «گوهر» (گُهر)، این‌ها را در کتاب «استثنا» می‌نامند؛ چون صدای «اُ» معمولاً با علامت «ـُ» نوشته می‌شود، نه با «و».
- ۴) پس همهٔ این کلمه‌ها با هم استثنا نیستند؛ دو دستهٔ جدا هستند.
پاسخ نهایی: «خورشید» و «گوهر» جزء کلمه‌های استثنا هستند. ولی «او»، «سرود»، «نور» و «موسی» استثنا نیستند و «و» در آن‌ها صدای «او» می‌دهد. پس اگر گفتی همهٔ این‌ها استثنا هستند، کمی اشتباه است.
مثال مشابه:
- «دوست» و «کوه»: «و» صدای «او» می‌دهد ← استثنا نیست.
- «خواهر» و «خواب»: «و» خوانده نمی‌شود ← این هم نوعی استثناست.
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: در کتاب فارسی‌ات بخش «کلمه‌های استثنا» را ببین و کلمه‌های هم‌صدا را کنار هم بنویس؛ اگر قاعده را در کتابت جور دیگری نوشته، همان را مبنا بگیر و از معلمت هم بپرس.
