سلام! خیلی خوشحالم که میخواهی دربارهی قافیه و ردیف یاد بگیری. این موضوع خیلی جالبه و مثل یک بازی کلمهای میمونه. بیا با هم یادش بگیریم.
راهنمایی کوتاه: قافیه آخرین کلمههای مشابه در پایان مصراعهاست و ردیف کلمههای تکراری بعد از قافیه است.
گامبهگام:
- ۱) اول یک شعر ساده را در نظر بگیر. مثلاً: «بهار آمد، بهار آمد / خوشا هنگام کار آمد».
- ۲) به آخر هر سطر (مصراع) نگاه کن. کلمههای «آمد» و «آمد» را میبینی؟ اینها قافیه هستند چون صدای آخرشان مثل هم است.
- ۳) حالا به کلمههای قبل از «آمد» نگاه کن: «بهار» و «هنگام کار». اینها ردیف نیستند چون مثل هم نیستند. پس این شعر فقط قافیه دارد و ردیف ندارد.
- ۴) یک مثال با ردیف: «گل از خاک برآورد سر / بلبل گفت که شیرینتر». اینجا «سر» و «تر» قافیه هستند. ردیف نداریم چون کلمهی تکراری بعد از قافیه نیست.
- ۵) مثال با ردیف: «آمد بهار، خوش بهار / شد سبزهزار، خوش بهار». اینجا «آباد» و «آباد» قافیه هستند و «خوش بهار» ردیف است چون بعد از قافیه تکرار شده.
پاسخ نهایی: قافیه یعنی کلمههای آخر مصراعها که صدای آخرشان مثل هم باشد (مثل «آمد» و «آمد»). ردیف یعنی کلمهها یا گروههای کلمهای که بعد از قافیه تکرار میشوند (مثل «خوش بهار»).
مثال مشابه: شعر «بوی جوی مولیان آید همی / یاد یار مهربان آید همی». قافیه: «آید همی» و «آید همی» (البته در اصل «همی» ردیف است و «آید» بخشی از قافیه). برای سادهتر: در «ماهتاب آمد، مهتاب آمد»، «آمد» قافیه است و «مهتاب» و «ماهتاب» قسمتهای دیگر.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن با دوستانت یک بازی قافیهسازی انجام دهی. مثلاً بگو «درخت» و بعد کلمهای مثل «سخت» یا «رخت» را پیدا کن که قافیه باشد. یا شعرهای کتاب درسیات را نگاه کن و قافیه و ردیف آنها را با رنگهای مختلف مشخص کن.
