راهنمایی کوتاه: بیا با کمک شکل و گامبهگام، کل پول زهرا را پیدا کنیم.
گامبهگام:
- ۱) فرض میکنیم کل پول زهرا یک مستطیل کامل است.
- ۲) یکچهارم آن را برای برنج جدا میکنیم (مثلاً ۱ قسمت از ۴ قسمت).
- ۳) باقیمانده بعد از خرید برنج، سهچهارم کل پول است.
- ۴) دونیم (یعنی همه) از این باقیمانده را برای میوه و سبزی خرج میکند. پس کل سهچهارم باقیمانده خرج میشود.
- ۵) اما در پایان ۲۷۰۰ تومان باقی میماند. این یعنی سهچهارم باقیمانده را خرج نکرده؟ نه، مسئله میگوید «دو نیم از باقیمانده» یعنی کل باقیمانده را خرج کرده. پس باید دقت کنیم: شاید منظور «دو نیم» یعنی دو قسمت از دو قسمتِ مساویِ باقیمانده باشد. یعنی باقیمانده را به دو قسمت مساوی تقسیم کرده و هر دو قسمت را خرج کرده. پس کل باقیمانده خرج شده و چیزی باقی نمیماند. اما ۲۷۰۰ تومان باقی مانده! پس احتمالاً منظور «دو نیم» یعنی «دو پنجم» یا «دو سوم» است؟ از آنجایی که در کتابهای پنجم معمولاً «دو نیم» به معنی «دو نصف» یا «دو قسمت از چند قسمت» نیست، احتمالاً اشتباه تایپی است و منظور «دو پنجم» یا «دو سوم» است. بیا فرض کنیم منظور «دو پنجم» است (چون رایجتر است).
- ۶) اگر باقیمانده بعد از برنج را ۳ قسمت از ۴ قسمت کل در نظر بگیریم، و «دو پنجم» از آن را خرج کند، یعنی: باقیمانده = ۳/۴ کل. دو پنجم از این باقیمانده = (۲/۵) × (۳/۴ کل) = ۶/۲۰ کل = ۳/۱۰ کل.
- ۷) کل خرجها: برنج (۱/۴ کل) + میوه و سبزی (۳/۱۰ کل). مخرج مشترک بگیریم: ۱/۴ = ۵/۲۰، ۳/۱۰ = ۶/۲۰، جمع = ۱۱/۲۰ کل.
- ۸) پس باقیمانده پول = کل – ۱۱/۲۰ کل = ۹/۲۰ کل.
- ۹) میدانیم این باقیمانده ۲۷۰۰ تومان است. پس: ۹/۲۰ کل = ۲۷۰۰ → کل = ۲۷۰۰ × ۲۰ ÷ ۹ = ۶۰۰۰ تومان.
پاسخ نهایی: کل پول زهرا ۶۰۰۰ تومان بوده است.
مثال مشابه: اگر علی نصف پولش را کتاب و یکسوم باقیمانده را دفتر بخرد و ۴۰۰۰ تومان باقی بماند، کل پولش چقدر است؟ (جواب: ۱۲۰۰۰ تومان)
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن مسئله را با فرضهای دیگر (مثلاً «دو سوم» به جای «دو پنجم») حل کنی و ببین آیا جواب منطقی میشود یا نه. همچنین میتوانی شکل مستطیلی بکشی و قسمتها را رنگآمیزی کنی.
یادآوری ایمنی: در حل مسئله، همیشه دقت کن که اعداد و کلمات را درست بخوانی. اگر چیزی مبهم بود، از معلمت بپرس.
