تشبیه و ارکان آن در جملات

راهنمایی کوتاه: تشبیه یعنی مقایسه کردن دو چیز با هم که در یک ویژگی مشترک هستند.

گام‌به‌گام:

• ۱) ابتدا هر جمله را جداگانه بررسی کن.
• ۲) در هر جمله، به دنبال کلماتی مثل «مثل»، «مانند»، «چون»، «همچون» بگرد. این کلمات نشانه‌ی تشبیه هستند.
• ۳) وقتی این کلمات را پیدا کردی، دو طرف آن را نگاه کن: یک طرف چیزی است که می‌خواهیم توصیف کنیم (مشبّه)، طرف دیگر چیزی است که به آن تشبیه می‌شود (مشبّه‌به).
• ۴) ویژگی مشترک بین آن دو را پیدا کن (وجه شبه).
• ۵) حالا ارکان تشبیه را برای هر جمله مشخص کن: مشبّه، مشبّه‌به، ادات تشبیه (مانند، مثل و...)، وجه شبه.

پاسخ نهایی:

• جمله ۱: قلب به دشمن مثل سنگ سخت است.
  تشبیه: قلب به دشمن به سنگ تشبیه شده.
  ارکان: مشبّه = قلب به دشمن، مشبّه‌به = سنگ، ادات تشبیه = مثل، وجه شبه = سخت.
• جمله ۲: علی مثل بید می‌لرزید.
  تشبیه: علی به بید تشبیه شده.
  ارکان: مشبّه = علی، مشبّه‌به = بید، ادات تشبیه = مثل، وجه شبه = می‌لرزید.
• جمله ۳: شبی چون چاه بیژن تنگ و تاریک.
  تشبیه: شب به چاه بیژن تشبیه شده.
  ارکان: مشبّه = شب، مشبّه‌به = چاه بیژن، ادات تشبیه = چون، وجه شبه = تنگ و تاریک.
• جمله ۴: برق چون شمشیر بران.
  تشبیه: برق به شمشیر بران تشبیه شده.
  ارکان: مشبّه = برق، مشبّه‌به = شمشیر بران، ادات تشبیه = چون، وجه شبه = تیز و سریع بودن (بران).
• جمله ۵: مادر هم‌مانند آب روانی پاک و زلال است.
  تشبیه: مادر به آب روان تشبیه شده.
  ارکان: مشبّه = مادر، مشبّه‌به = آب روان، ادات تشبیه = هم‌مانند، وجه شبه = پاک و زلال.
• جمله ۶: میدویدم همچون آهو.
  تشبیه: دویدن من به دویدن آهو تشبیه شده.
  ارکان: مشبّه = میدویدم (من)، مشبّه‌به = آهو، ادات تشبیه = همچون، وجه شبه = سریع و چابک.

مثال مشابه: «چشم‌هایش مانند دو ستاره می‌درخشید.»
تشبیه: چشم‌ها به ستاره تشبیه شده.
ارکان: مشبّه = چشم‌هایش، مشبّه‌به = ستاره، ادات تشبیه = مانند، وجه شبه = می‌درخشید.

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن برای چیزهای اطرافت تشبیه بسازی. مثلاً بگو: «ابرهای سفید مانند پنبه‌های پفکی در آسمان شناورند.» سپس ارکان آن را خودت مشخص کن!