راهنمایی کوتاه: برای فهمیدن نوع جمله، اول فعل آن را پیدا کن؛ فعل این مصرع «دان» است.
گام‌به‌گام:
- ۱) فعل جمله را پیدا می‌کنیم: «دان».
- ۲) «دان» شکل کوتاه‌شدهٔ «بدان» است و از مصدر «دانستن» ساخته شده؛ یعنی فعل امر است.
- ۳) پس گوینده به شنونده دستور یا اندرز می‌دهد: «بدان!» یا «آگاه باش!»
- ۴) جمله‌ای که فعل آن امری باشد، جملهٔ امری است؛ نه خبری.
- ۵) نکتهٔ واژه‌ای: در این مصرع «جمله» به معنی «همه» است، نه به معنی «جملهٔ دستوری».
پاسخ نهایی:
این گفته درست نیست؛ جملهٔ «جهان جمله فروغ نور حق دان» جملهٔ خبری نیست، بلکه جملهٔ امری است. معنی آن چنین است: «بدان که جهان همه‌اش فروغ نور خداوند است.»
مثال مشابه:
- جملهٔ امری: «به حرف‌های معلم خوب گوش کن.» (فعل «گوش کن» امر است)
- جملهٔ خبری: «هوای امروز سرد است.» (خبری را بیان می‌کند که می‌توان درست یا نادرست بودنش را سنجید)
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: جمله‌های فارسی را از روی فعلشان دسته‌بندی می‌کنیم؛ فعل امری ← جملهٔ امری، فعل خبری ← جملهٔ خبری، فعل پرسشی ← جملهٔ پرسشی. می‌توانی یک بیت از کتاب فارسی پیدا کنی و نوع جمله‌هایش را خودت مشخص کنی.
