راهنمایی کوتاه: برای شمردن جمله‌های هر بیت، کافی است دنبال فعل‌ها بگردی؛ هر فعل، نشانهٔ یک جمله است.
گام‌به‌گام:
- ۱) بیت را دو بار بخوان و دو مصرع آن را از هم جدا کن (قسمت قبل و بعد از «/»).
- ۲) در هر مصرع فعل‌ها را پیدا کن؛ واژه‌هایی مثل «است»، «نیست»، «کنم»، «برنگذرد»، «بود» فعل‌اند.
- ۳) اگر در کل بیت فقط یک فعل بود، یا دو مصرع با هم یک معنای کامل می‌ساختند، آن بیت یک جمله است.
- ۴) اگر هر مصرع فعل و معنای جدای خودش را داشت، آن بیت دو جمله است.
- ۵) عدد جمله‌های بیت‌ها را پشت سر هم بنویس؛ مثلاً ۱، ۲، ۲، ۱.
پاسخ نهایی: نمی‌توان برای همهٔ بیت‌های شعر ستایش یک عدد ثابت گفت؛ در این شعر بیشتر بیت‌ها یک جمله‌اند و بعضی بیت‌ها دو جمله دارند. پس هر بیت را جداگانه با شمردن فعل‌هایش بررسی کن؛ نتیجه معمولاً ۱ یا ۲ جمله برای هر بیت است.
مثال مشابه:
- «به نام خداوند جان و خرد / کزین برتر اندیشه برنگذرد» ← یک جمله، چون فقط یک فعل («برنگذرد») دارد.
- «ای یاد تو مونس روانم / جز نام تو نیست بر زبانم» ← دو جمله، چون مصرع دوم فعل «نیست» دارد و مصرع اول هم معنای کامل خودش را می‌رساند.
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: اگر مصراع اول شعر ستایشِ کتاب خودت را همین‌جا بنویسی، من بیت‌به‌بیت می‌شمارم و برایت می‌نویسم. یادت باشد «مصرع» نصفِ بیت است، ولی «جمله» را با فعل می‌شناسیم.
