ترکیب وصفی، اضافی، مرکب، مشتق، مفرد و هم‌خانواده

راهنمایی کوتاه: در این پاسخ با انواع کلمه‌ها و ترکیب‌ها در زبان فارسی آشنا می‌شوید، به‌ویژه آن‌هایی که در درس «مشاوره» کتاب فارسی ششم آمده است.

گام‌به‌گام:

۱) مفرد و جمع:

کلمه‌ای که تنها به یک نفر یا یک چیز اشاره می‌کند، «مفرد» نام دارد. مثلاً «کتاب». اگر به بیش از یک نفر یا چیز اشاره کند، «جمع» است. برای جمع بستن معمولاً «ها» یا «ان» به آخر کلمه اضافه می‌کنیم. مثل «کتاب‌ها» و «دانش‌آموزان».

۲) هم‌خانواده:

کلمه‌هایی که ریشه مشترک دارند و از یک بن ساخته شده‌اند، «هم‌خانواده» هستند. مثلاً «مشاوره»، «مشاور»، «مشورت» و «مشورت‌کردن» همه از ریشه «شور» (به معنی رأی و نظر) آمده‌اند.

۳) مشتق و مرکب:

کلمه‌ای که از یک ریشه و یک یا چند وند (پیشوند یا پسوند) ساخته شده باشد، «مشتق» است. مثل «مشاوره» (مشاور + ه). اگر کلمه از دو یا چند جزء مستقل ترکیب شود، «مرکب» است. مثل «کتاب‌خانه» (کتاب + خانه).

۴) ترکیب وصفی و اضافی:

ترکیب وصفی: وقتی یک اسم و یک صفت کنار هم بیایند و صفت بعد از اسم بیاید. مثل «مشاور مهربان» (مشاور اسم، مهربان صفت).

ترکیب اضافی: وقتی دو اسم کنار هم بیایند و اولی به دومی اضافه شود. مثل «مشاور مدرسه» (مشاور مضاف، مدرسه مضاف‌الیه).

پاسخ نهایی:

مفرد: اشاره به یک چیز یا شخص (کتاب). جمع: اشاره به بیش از یکی (کتاب‌ها). هم‌خانواده: کلمه‌های هم‌ریشه (مشاوره، مشورت). مشتق: کلمه‌ای با ریشه و وند (مشاوره). مرکب: ترکیب دو کلمه مستقل (کتاب‌خانه). ترکیب وصفی: اسم + صفت (مشاور مهربان). ترکیب اضافی: اسم + اسم (مشاور مدرسه).

مثال مشابه:

در درس «مشاوره» جمله‌ای داریم: «مشاور دلسوز مدرسه با مهربانی به دانش‌آموزان مشورت می‌دهد.» در این جمله «مشاور» مفرد است، «مشورت» هم‌خانواده مشاور است، «مشاور دلسوز» ترکیب وصفی، «مشاور مدرسه» ترکیب اضافی، «مشاوره» مشتق (از مشاور + ه) و «مشاوره» خود مشتق است. کلمه «مشاوران» جمع است.

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری:

می‌توانی کلمه‌های دیگر درس «مشاوره» را پیدا کنی و هر یک را در گروه مناسب قرار دهی. مثلاً «مهربانی» (مشتق از مهربان + ی)، «دلسوز» (مرکب از دل + سوز)، و «آموزان» (جمع با «ان»).