راهنمایی کوتاه: برای پیدا کردن نهاد، از فعل جمله می‌پرسیم «چه کسی؟» یا «چه چیزی؟»؛ هرچه جز نهاد بماند، گزاره است.
گام‌به‌گام:
- ۱) اول فعل جمله را پیدا کن؛ فعل همان کلمه‌ای است که انجام کار یا بودن را نشان می‌دهد.
- ۲) از فعل بپرس «چه کسی این کار را کرد؟» پاسخ همان نهاد است.
- ۳) بقیه‌ی جمله (فعل و هر چیزی که با آن آمده) گزاره است.
- ۴) اگر جمله با «است» تمام شود (جمله‌ی اسنادی)، همان «است» فعل است.
- ۵) نهاد می‌تواند یک کلمه یا چند کلمه باشد، مثل «باد پاییزی» یا «زنبورهای عسل».
پاسخ نهایی (۲۰ جمله با حال‌وهوای درس‌های ۱ تا ۵):
- ۱) خدای مهربان جهان زیبا را آفرید. ← نهاد: خدای مهربان | گزاره: جهان زیبا را آفرید | فعل: آفرید
- ۲) گل‌های سرخ در باغچه شکفتند. ← نهاد: گل‌های سرخ | گزاره: در باغچه شکفتند | فعل: شکفتند
- ۳) ما هر صبح پیش از مدرسه صبحانه می‌خوریم. ← نهاد: ما | گزاره: هر صبح پیش از مدرسه صبحانه می‌خوریم | فعل: می‌خوریم
- ۴) مادرم برای من کتاب داستان خرید. ← نهاد: مادرم | گزاره: برای من کتاب داستان خرید | فعل: خرید
- ۵) باران بهاری دشت‌ها را سیراب کرد. ← نهاد: باران بهاری | گزاره: دشت‌ها را سیراب کرد | فعل: کرد (سیراب کرد)
- ۶) دانش‌آموزان با اشتیاق به سخنان معلم گوش دادند. ← نهاد: دانش‌آموزان | گزاره: با اشتیاق به سخنان معلم گوش دادند | فعل: دادند (گوش دادند)
- ۷) کتاب، بهترین دوست انسان است. ← نهاد: کتاب | گزاره: بهترین دوست انسان است | فعل: است
- ۸) پرندگان زیبا روی شاخه‌های درخت آواز می‌خوانند. ← نهاد: پرندگان زیبا | گزاره: روی شاخه‌های درخت آواز می‌خوانند | فعل: می‌خوانند
- ۹) علی هر روز به مادرش در کارهای خانه کمک می‌کند. ← نهاد: علی | گزاره: هر روز به مادرش در کارهای خانه کمک می‌کند | فعل: می‌کند (کمک می‌کند)
- ۱۰) ما در کتابخانه داستان‌های شیرین خواندیم. ← نهاد: ما | گزاره: در کتابخانه داستان‌های شیرین خواندیم | فعل: خواندیم
- ۱۱) باد پاییزی برگ‌های زرد را با خود برد. ← نهاد: باد پاییزی | گزاره: برگ‌های زرد را با خود برد | فعل: برد
- ۱۲) بچه‌ها در حیاط مدرسه فوتبال بازی کردند. ← نهاد: بچه‌ها | گزاره: در حیاط مدرسه فوتبال بازی کردند | فعل: کردند (بازی کردند)
- ۱۳) هوشیاری و دقت، ما را از خطرها دور می‌کند. ← نهاد: هوشیاری و دقت | گزاره: ما را از خطرها دور می‌کند | فعل: می‌کند
- ۱۴) پدربزرگم همیشه داستان‌های زیبا برایمان تعریف می‌کند. ← نهاد: پدربزرگم | گزاره: همیشه داستان‌های زیبا برایمان تعریف می‌کند | فعل: می‌کند (تعریف می‌کند)
- ۱۵) دوستم در مسابقه‌ی خطاطی جایزه گرفت. ← نهاد: دوستم | گزاره: در مسابقه‌ی خطاطی جایزه گرفت | فعل: گرفت
- ۱۶) درختان کهن در برابر باد مقاومت می‌کنند. ← نهاد: درختان کهن | گزاره: در برابر باد مقاومت می‌کنند | فعل: می‌کنند
- ۱۷) ما با تلاش و پشتکار درس‌هایمان را یاد می‌گیریم. ← نهاد: ما | گزاره: با تلاش و پشتکار درس‌هایمان را یاد می‌گیریم | فعل: می‌گیریم
- ۱۸) زنبورهای عسل با نظم و کوشش عسل می‌سازند. ← نهاد: زنبورهای عسل | گزاره: با نظم و کوشش عسل می‌سازند | فعل: می‌سازند
- ۱۹) صدای اذان از مسجد محله به گوش می‌رسد. ← نهاد: صدای اذان | گزاره: از مسجد محله به گوش می‌رسد | فعل: می‌رسد
- ۲۰) او کتابش را با احترام روی میز گذاشت. ← نهاد: او | گزاره: کتابش را با احترام روی میز گذاشت | فعل: گذاشت
مثال مشابه:
«کودکان در حیاط بازی کردند.» فعل: بازی کردند ← چه کسی بازی کرد؟ کودکان (نهاد) ← بقیه: در حیاط بازی کردند (گزاره).
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری:
- چند جمله را خودت از متن درس‌ها انتخاب کن و همین سه بخش را در آن‌ها پیدا کن؛ این کار یادگیری را محکم‌تر می‌کند.
- دقت کن که نهاد و فعل از نظر جمع و مفرد با هم هماهنگ باشند (مثلاً «گل‌ها شکفتند» نه «گل‌ها شکفت»).
