راهنمایی کوتاه: «مکسر» یعنی «جمع مکسر»؛ در این جمع شکل واژه با افزودن «ها» یا «ان» ساخته نمی‌شود، بلکه خودِ واژه تغییر می‌کند. اگر تمرین درس ۲ کتابت واژه‌های خاصی دارد، نام آن واژه‌ها را بگو تا همان فهرست را برایت بنویسم.
گام‌به‌گام:
- ۱) مفرد واژه را پیدا کن؛ مثلاً «کتاب».
- ۲) ببین جمع با «ها» یا «ان» ساخته می‌شود یا نه: «کتاب‌ها» = جمع سالم، «کتب» = جمع مکسر.
- ۳) الگوی تغییر را دقت کن: گاهی یک حرف کم می‌شود (کتاب ← کتب)، گاهی حرف اضافه می‌شود (خبر ← اخبار)، گاهی حرکت‌ها عوض می‌شوند (عَلَم ← عُلوم).
- ۴) واژه‌های درس را از متن جدا کن و مفردشان را کنارشان بنویس.
- ۵) برای هر واژه یک جملهٔ کوتاه بساز تا در ذهنت بماند.
پاسخ نهایی: جمع مکسر جمعی است که شکل مفرد در آن شکسته و تغییر می‌کند. بیشتر این واژه‌ها از عربی وارد فارسی شده‌اند. نمونه‌های پرکاربرد:
- کتاب ← کتب
- درس ← دروس
- علم ← علوم
- خبر ← اخبار
- راز ← اسرار
- مسجد ← مساجد
- دلیل ← دلایل (ادله)
- حدیث ← احادیث
- عالم (دانشمند) ← علما
- سبب ← اسباب
اگر در درس ۲ واژه‌هایی مثل «کتب، علوم، اخبار، مساجد» دیده باشی، همه جمع مکسر هستند. کنار هرکدام مفردش را بنویس، مثل: «کتب ← کتاب»، «اخبار ← خبر».
مثال مشابه: تمرین: جمع واژه‌های «خبر، راز، درس» را بنویس. پاسخ: «اخبار، اسرار، دروس». سپس یک جمله بساز: «دروس مدرسه امروز آسان بود.»
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: بخش «واژه‌آموزی» کتاب فارسی را بخوان و در دفترت یک ستون برای مفرد و یک ستون برای جمع مکسر بکش. هر واژهٔ عربی‌ای که دیدی، مفرد و جمعش را همان‌جا یادداشت کن.
