سلام! سؤال خوبی پرسیدی. برای پیدا کردن «جمع مکسر» اول باید بدانیم جمع مکسر چیست: کلمه‌ای که جمع بسته می‌شود، ولی شکل مفردش تغییر می‌کند و با «ها» یا «ان» ساخته نمی‌شود؛ مثل «کتاب ← کُتُب».
راهنمایی کوتاه: هر جا اسمی جمع بود و به «ها» یا «ان» ختم نمی‌شد، احتمالاً جمع مکسر است.
گام‌به‌گام:
- ۱) متن درس ۲ را یک بار با دقت و بلند بخوان.
- ۲) همه‌ی اسم‌ها را زیرش خط بکش.
- ۳) ببین کدام‌ها جمع هستند (یعنی از چند تا چیز یا چند نفر حرف می‌زنند).
- ۴) هر جمعی که به «ها» یا «ان» ختم نشده باشد، نامزد جمع مکسر است.
- ۵) آن کلمه را به مفرد برگردان؛ اگر شکلش عوض شد، جمع مکسر است (مثل: اطراف ← طرف).
- ۶) فهرست پیدا شده را در دفترت بنویس و کنار هر کدام مفردش را بنویس.
پاسخ نهایی: کلمه‌های دقیق درس ۲ در چاپ‌های مختلف کتاب کمی فرق می‌کند، پس بهتر است خودت با گام‌های بالا آن‌ها را از متن بیرون بکشی. ولی جمع‌های مکسر رایج در متن‌های درس فارسی ششم این‌ها هستند: کُتُب، علوم، اطراف، اسباب، مسائل، دقایق، احوال، اولیا، اشخاص، الفاظ، مطالب، حقایق، نفوس. اگر یکی از بندهای درس ۲ را برایم بنویسی، من همان‌جا کلمه‌به‌کلمه نشانت می‌دهم که کدام جمع مکسر است.
مثال مشابه:
- «کتاب‌ها روی میز است.» ← جمع سالم (کتاب + ها)
- «کُتُب روی میز است.» ← جمع مکسر (شکل مفرد عوض شده)
- «دانش‌آموزان آمدند.» ← جمع سالم | «اهالی آمدند.» ← جمع مکسر
حالا یک تمرین کوچک: کدام‌یک جمع مکسر است؟
- معلم‌ها
- اسباب
- کتاب‌ها
- دانش‌آموزان
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: یک جدول دو ستونی بکش؛ در یک ستون جمع مکسر و در ستون دیگر مفردش را بنویس. بعد چند جمله بساز که در هر جمله یک جمع مکسر به‌کار رفته باشد. این‌طوری هم یادت می‌ماند و هم نوشتنت قوی‌تر می‌شود.
