سلام! احتمالاً منظور تو آرایهٔ «مراعات نظیر» است (به آن «تناسب» هم میگویند).
راهنمایی کوتاه: مراعات نظیر یعنی آوردن چند واژه در یک بیت یا جمله که با هم تناسب و ارتباط موضوعی دارند.
گامبهگام:
- ۱) اول واژههای مهم بیت یا جمله را پیدا کن.
- ۲) ببین آیا بعضی از این واژهها به یک موضوع یا یک دسته مربوطاند.
- ۳) اگر دستکم دو واژه با هم تناسب داشتند، آن آرایه مراعات نظیر است.
- ۴) برای اطمینان، در ذهنت یک عنوان برای آن دسته بگذار؛ مثلاً «طبیعت»، «جنگ»، «مدرسه».
پاسخ نهایی: مراعات نظیر (تناسب) آرایهای است که در آن شاعر یا نویسنده کلمههایی را کنار هم میآورد که با هم همخانواده یا همموضوع هستند و ذهن ما را از یکی به دیگری میبرد؛ مثل «گل و بلبل»، «شمع و پروانه»، «تیر و کمان»، «ابر و باد و باران».
مثال مشابه: در مصراع «ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند»، واژههای ابر، باد، مه، خورشید و فلک همه از دنیای آسمان و طبیعتاند؛ پس مراعات نظیر دارند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: یک بیت از کتاب فارسیات را انتخاب کن و زیر واژههای همموضوع آن خط بکش؛ بعد خودت بگو آنها به کدام دسته مربوطاند.