راهنمایی کوتاه: جمع مکسر یکی از انواع جمع در زبان فارسی است که برای برخی کلمات خاص به کار میرود.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا بدانید که در زبان فارسی، برای ساختن جمع معمولاً از پسوندهایی مانند «ها» یا «ان» استفاده میشود (مثال: کتابها، درختان).
- ۲) اما برخی کلمات، شکل جمع خاص خود را دارند که با قاعدههای معمول ساخته نمیشوند. به این نوع جمع، «جمع مکسر» میگویند.
- ۳) در جمع مکسر، خود کلمه تغییر میکند، نه اینکه فقط پسوند بگیرد. مثال: آدم (مفرد) → آدمها (جمع سالم) یا مردم (جمع مکسر).
- ۴) کلمه «مردم» جمع مکسر «آدم» است، چون شکل آن کاملاً عوض شده و دیگر شبیه مفرد نیست.
- ۵) مثال دیگر: پدر (مفرد) → پدران (جمع سالم) یا آبا (جمع مکسر). «آبا» جمع مکسر «پدر» است.
- ۶) پس جمع مکسر یعنی جمعی که با تغییر در خود کلمه ساخته میشود، نه با افزودن پسوندهای معمول.
پاسخ نهایی: جمع مکسر در زبان فارسی، جمعی است که برای ساختن آن، شکل کلمهٔ مفرد تغییر میکند و از قاعدههای معمول جمعبندی (مانند افزودن «ها» یا «ان») پیروی نمیکند. مانند: آدم → مردم، پدر → آبا، شهر → امصار.
مثال مشابه: کلمه «فرزند» را در نظر بگیرید. جمع سالم آن «فرزندان» است، اما جمع مکسر آن «اولاد» میباشد. پس «اولاد» یک جمع مکسر است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن در متنهای فارسی، کلمات جمع را پیدا کنی و ببینی آیا شکل آنها با مفردشان فرق دارد یا نه. میتوانی لیستی از جمعهای مکسر معروف مانند: انسان ← ناس، عرب ← اعراب، جمع کنی و تمرین نمایی.
