راهنمایی کوتاه: فصل اول علوم هفتم، «تجربه و تفکر» است و یاد می‌دهد دانشمندان چگونه با مشاهده و آزمایش به دانش می‌رسند.
گام‌به‌گام:
- ۱) علوم تجربی یعنی دانشی که از راه مشاهده، آزمایش و شواهد به دست می‌آید، نه از راه حدس و شنیده‌ها.
- ۲) مشاهده: جمع‌آوری اطلاعات با حواس، مثل دیدن و شنیدن؛ گاهی با ابزارهایی مانند خط‌کش، ترازو یا ذره‌بین دقیق‌تر می‌شود.
- ۳) پرسش و فرضیه: درباره‌ی آنچه دیده‌ایم سؤال می‌سازیم و یک پاسخ حدسی می‌دهیم که بتوان آن را آزمایش کرد. فرضیه باید آزمون‌پذیر باشد.
- ۴) آزمایش: شرایط را کنترل می‌کنیم و در هر بار فقط یک عامل را تغییر می‌دهیم تا بفهمیم اثر آن چیست؛ سپس نتیجه‌ها را یادداشت می‌کنیم.
- ۵) نظریه و قانون: اگر آزمایش‌های زیادی فرضیه را تأیید کنند، به نظریه تبدیل می‌شود. قانون، رابطه‌ی ثابت و تکرارشدنی‌ای است که در همه‌ی آزمایش‌ها دیده می‌شود.
- ۶) دانش علمی همیشه یکسان نمی‌ماند؛ با شواهد تازه ممکن است تغییر کند یا کامل‌تر شود.
پاسخ نهایی: خلاصه‌ی این فصل دو بخش دارد. بخش اول «روش علمی» است: مشاهده ← طرح پرسش ← ساختن فرضیه ← انجام آزمایش ← تحلیل نتیجه‌ها ← نتیجه‌گیری. بخش دوم «ویژگی‌های دانش علمی» است: بر شواهد تکیه دارد، آزمون‌پذیر است و تغییرپذیر است.
مثال مشابه: می‌بینیم گیاهی که در گوشه‌ی تاریک اتاق است، کوچک‌تر از گیاه کنار پنجره رشد کرده. پرسش: آیا نور در رشد گیاه اثر دارد؟ فرضیه: گیاهی که نور بیشتری بگیرد، بهتر رشد می‌کند. آزمایش: دو گلدان همسان، یکی کنار پنجره و یکی در جای تاریک، با همان مقدار آب؛ هر چند روز اندازه‌ی رشد را ثبت و مقایسه می‌کنیم.
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: واژه‌های «متغیر»، «کنترل شرایط» و «گزارش آزمایش» را در کتاب پیدا کن و یک آزمایش کوچک و بی‌خطر انجام بده و نتیجه را در دفترت بنویس.
یادآوری ایمنی: برای آزمایش‌ها از مواد و ابزار بی‌خطر استفاده کن، به گیاهان و جانداران آسیب نزن و کارهای آزمایشی را با اجازه و همراهی یک بزرگ‌تر انجام بده.
