راهنمایی کوتاه: حجم، فضای اشغالشده توسط یک جسم است و جرم، مقدار ماده تشکیلدهنده آن.
گامبهگام:
- ۱) حجم چیست؟ حجم یعنی جسم چقدر جا میگیرد. مثلاً یک بطری آب یک لیتری، حجمش یک لیتر است. واحدهای رایج حجم: لیتر (برای مایعات) و سانتیمتر مکعب (برای جامدات).
- ۲) چگونه حجم مکعبمستطیل را حساب کنیم؟ اگر یک جعبه کفش داشته باشی، حجم آن = طول × عرض × ارتفاع. مثلاً اگر طول=۵ سانتیمتر، عرض=۳ سانتیمتر، ارتفاع=۲ سانتیمتر باشد، حجم = سانتیمتر مکعب.
- ۳) جرم چیست؟ جرم یعنی جسم چقدر سنگین است (مقدار ماده داخل آن). واحد جرم: گرم و کیلوگرم. مثلاً یک سیب حدود ۱۵۰ گرم جرم دارد.
- ۴) تفاوت جرم و وزن: جرم همیشه ثابت است (مثلاً جرم توپ روی زمین و ماه یکسان است). وزن نیروی جاذبه روی جرم است و میتواند تغییر کند (وزن توپ روی ماه کمتر است).
- ۵) رابطه حجم و جرم: معمولاً هرچه حجم یک ماده بیشتر باشد، جرم آن هم بیشتر است (مثلاً یک لیتر آب جرمش حدود یک کیلوگرم است). اما مواد مختلف با حجم یکسان، جرم متفاوتی دارند (مثلاً یک سانتیمتر مکعب آهن سنگینتر از یک سانتیمتر مکعب چوب است).
پاسخ نهایی: حجم اندازه فضای اشغالشده و جرم مقدار ماده یک جسم است. حجم مکعبمستطیل = طول × عرض × ارتفاع. جرم با ترازو اندازهگیری میشود.
مثال مشابه: یک آجر به ابعاد ۱۰×۵×۴ سانتیمتر داریم. حجم آن = سانتیمتر مکعب. اگر جرم این آجر ۴۰۰ گرم باشد، یعنی در هر سانتیمتر مکعب، ۲ گرم ماده دارد.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: یک جعبه یا بطری خالی بردار و ابعادش را اندازه بگیر. حجمش را حساب کن. سپس آن را با آب پر کن و با ترازو جرم آب را اندازه بگیر. ببین آیا رابطه حجم و جرم را میبینی؟
