راهنمایی کوتاه: برای یافتن اجزای جمله در این بیت، ابتدا جمله را به بخشهای سادهتر تقسیم میکنیم و سپس هر جزء را مشخص مینماییم.
گامبهگام:
۱) بیت را به دو جمله جدا کنید: «کنون گردست گیری جای آن هست» و «که گر دستم نگیری رفتم از دست».
۲) در جملهٔ اول، فعل «هست» (است)، نهاد «جای آن» و متمم «گردست گیری» (به معنی «اگر دست بگیری») است. این جمله مفعول ندارد.
۳) در جملهٔ دوم، فعل اصلی «رفتم»، نهاد نهفته «من»، مفعول «دستم» (در عبارت «دستم نگیری») و متمم «از دست» است.
۴) برای سادگی، میتوانید فقط جملهٔ اول را تحلیل کنید: فعل = هست، نهاد = جای آن، متمم = گردست گیری، مفعول = ندارد.
پاسخ نهایی:
- فعل: «هست» (در جملهٔ اول) و «رفتم» (در جملهٔ دوم)
- نهاد: «جای آن» (جملهٔ اول) و «من» (نهفته در جملهٔ دوم)
- مفعول: «دستم» (در جملهٔ دوم)
- متمم: «گردست گیری» (جملهٔ اول) و «از دست» (جملهٔ دوم)
مثال مشابه: جملهٔ «امیدوارم که تو را ببینم» – فعل «ببینم»، نهاد «من»، مفعول «تو را»، متمم ندارد.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: کتاب فارسی هفتم درس ۱۶ (صفحهٔ ۱۶۶) را مطالعه کن و به مثالهای اجزای جمله دقت کن.
