راهنمایی کوتاه: فعل اثنادی فعلی است که همزمان دو معنی را میرساند.
گامبهگام:
- ابتدا بدانیم که «اثنادی» از کلمهی «اثنان» (به معنی دو) در عربی گرفته شده است.
- فعل اثنادی فعلی است که در یک جمله، همزمان دو معنی یا مفهوم را بیان میکند.
- برای تشخیص آن، باید ببینیم آیا با یک بار آوردن فعل، دو کار یا دو حالت مختلف توصیف میشود.
- مثال: در جمله «او کتاب را باز کرد و خواند»، فعل «بازکردن» و «خواندن» دو عمل جداگانهاند. اما اگر بگوییم «او در را گشود»، فقط یک عمل انجام شده است (گشودن در). پس این فعل اثنادی نیست.
- فعلهای اثنادی در فارسی کمتر رایج هستند و معمولاً در شعر و ادبیات کهن بیشتر دیده میشوند.
پاسخ نهایی: فعل اثنادی فعلی است که با یک بار آوردن آن در جمله، دو معنی یا انجام دو عمل را همزمان بیان میکند.
مثال مشابه: در جمله قدیمی «شیر درید و خورد» (شیر پاره کرد و خورد)، فعل «درید و خورد» یک فعل اثنادی محسوب میشود چون دو عمل «پاره کردن» و «خوردن» را با هم نشان میدهد. در فارسی امروز معمولاً میگوییم «شیر آن را پاره کرد و خورد» که دو فعل جداگانه است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: در کتابهای دستور زبان فارسی، به بخش «فعلهای مرکب» یا «افعال چندمعنایی» هم نگاه کن. گاهی فعلهای سادهای مثل «گفت» میتواند در بافت شعر، هم معنی «صحبت کردن» و هم «اعلام کردن» را بدهد که نزدیک به مفهوم اثنادی است.
