راهنمایی کوتاه: در این جمله، یک آرایه معنوی زیبا به کار رفته است.
گامبهگام:
- ۱) جمله را با دقت بخوانیم: «دوره نوجوانی، دوران شور و شوق و شکوفایی است.»
- ۲) به کلمه «شکوفایی» توجه کنیم. شکوفایی معمولاً برای گیاهان و گلها به کار میرود و به معنای باز شدن و رسیدن به اوج زیبایی است.
- ۳) حالا ببینیم این کلمه برای چه چیزی به کار رفته؟ برای «دوره نوجوانی». نویسنده ویژگی یک گیاه (شکوفا شدن) را به یک دوره از زندگی انسان (نوجوانی) نسبت داده است.
- ۴) وقتی ویژگی یک چیز (گیاه) را به چیز دیگری (انسان/دوره زندگی) نسبت دهیم، از آرایه «تشبیه» استفاده کردهایم. اما اگر فقط ویژگی را بدون آوردن خودِ آن چیز (مثل کلمه «مثل») بیاوریم، به آن «استعاره» میگویند.
- ۵) در اینجا، کلمه «شکوفایی» به تنهایی و مستقیماً برای نوجوانی به کار رفته است. پس این یک «استعاره» است. استعاره یعنی یک چیز را به جای چیز دیگری بگذاریم، به خاطر یک ویژگی مشترک.
- ۶) ویژگی مشترک چیست؟ هم گل و هم نوجوان در اوج زیبایی، تازگی و رشد هستند.
پاسخ نهایی: آرایه به کار رفته در این جمله، استعاره است. نویسنده با استفاده از کلمه «شکوفایی» (که ویژه گیاهان است)، زیبایی، رشد و نشاط دوره نوجوانی را به زیبایی نشان داده است.
مثال مشابه: جمله «او شیر میدان بود.» در اینجا «شیر» به جای «شجاع» به کار رفته است. ویژگی شجاعت شیر را به یک انسان نسبت دادهایم، بدون آوردن کلمه «مثل». این هم یک استعاره است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن در شعرها یا جملههای کتاب درسیات، کلمههایی را پیدا کنی که برای چیزی غیر از معنای اصلی خود به کار رفتهاند. مثلاً «دریای چشمانش» یا «آتش خشم». این تمرین به تو در تشخیص استعاره کمک زیادی میکند.
