راهنمایی کوتاه: قید کلمهای است که به ما میگوید کار «چگونه، کِی، کجا و چقدر» انجام شده است.
گامبهگام:
۱) اول فعل جمله را پیدا کن؛ چون قید بیشتر وقتها دربارهٔ فعل توضیح میدهد.
۲) بپرس: این کار «چه وقت» انجام شد؟ اگر پاسخ کلمهای مثل «دیروز» بود، آن کلمه قید زمان است.
۳) بپرس: کار «کجا» انجام شد؟ پاسخهایی مثل «اینجا، بیرون، بالا» قید مکان هستند.
۴) بپرس: کار «چگونه» انجام شد؟ پاسخهایی مثل «آهسته، خوب، با دقت» قید حالت هستند.
۵) بپرس: کار «چند بار» یا «چقدر» انجام شد؟ «همیشه، دو بار، بسیار، کمی» قید مقدار یا تعداد هستند.
۶) امتحان کن: قید را از جمله بردار یا جابهجا کن؛ اگر جمله باز هم معنیدار ماند، آن کلمه قید است (قید در جمله جای آزادی دارد).
پاسخ نهایی: قید کلمهای است که دربارهٔ فعل، صفت یا قید دیگر اطلاعات بیشتری میدهد و یکی از این حالتها را نشان میدهد:
- زمان: امروز، فردا، امسال، شب
- مکان: اینجا، آنجا، داخل، بیرون
- حالت (چگونگی): آهسته، تند، خوب، با مهربانی
- مقدار: بسیار، کمی، خیلی، اندک
- تعداد (تکرار): همیشه، هرگز، گاهی، دوباره
نکتهٔ مهم: قید را با صفت اشتباه نگیر. صفت ویژگی «اسم» را میگوید، قید ویژگی «کار (فعل)» را. مثال: «کتاب خوب» ← «خوب» صفت است؛ «علی خوب نوشت» ← «خوب» قید است و چگونگی نوشتن را نشان میدهد.
مثال مشابه: در جملهٔ «دیروز مریم آهسته به خانه برگشت»، «دیروز» قید زمان، «آهسته» قید حالت و «به خانه» قید مکان است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: یک صفحه از یک داستان کتاب فارسیات را باز کن و همهٔ قیدها را با مداد علامت بزن، سپس بگو هر قید از چه نوعی است. با این کار قیدیافتن برایت مثل بازی میشود.