مراعات النظیر چیست؟

راهنمایی کوتاه: مراعات‌النظیر یعنی آوردن واژه‌هایی که با هم «فامیل معنایی» هستند و به یک موضوع مربوط‌اند.

گام‌به‌گام:

• ۱) واژه‌های مهم بیت یا جمله را جدا کن.
• ۲) از خودت بپرس: این واژه‌ها به یک موضوع واحد مربوط‌اند؟
• ۳) اگر چند واژه با هم رابطه و مناسبت معنایی داشتند، آرایهٔ مراعات‌النظیر ساخته شده است.
• ۴) معمولاً دستِ‌کم دو واژه لازم است، ولی در مثال‌های کتاب‌ها بیشتر سه واژه یا بیشتر می‌بینی.
• ۵) مراعات‌النظیر را با تشبیه (شبیه کردن دو چیز) و تضاد (واژه‌های متضاد) اشتباه نگیر.

پاسخ نهایی: مراعات‌النظیر (که نام دیگرش «تناسب» است) آرایه‌ای است که در آن واژه‌هایی می‌آوریم که بین آن‌ها رابطه و مناسبت معنایی وجود دارد؛ مثل واژه‌های یک خانوادهٔ موضوعی. این واژه‌ها همدیگر را در ذهن خواننده تداعی می‌کنند و به زیبایی و هماهنگی سخن کمک می‌کنند.

مثال مشابه:

• «ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند» → همهٔ این واژه‌ها به طبیعت و آسمان مربوط‌اند.
• «گل، بلبل، باغ، بهار» → همه در میدان معنایی «گل و بهار» قرار دارند.

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: کتاب فارسی هفتم، بخش آرایه‌های ادبی را ورق بزن و در شعرهای درس‌ها، واژه‌هایی را پیدا کن که با هم تناسب دارند؛ مثلاً واژه‌های مربوط به یک فصل یا یک مکان. با هر بار پیدا کردن، این آرایه در ذهنت قوی‌تر می‌شود.