راهنمایی کوتاه: مفعول کلمه‌ای است که نشان می‌دهد کارِ فعل روی چه چیزی یا چه کسی انجام شده است.
گام‌به‌گام:
- ۱) اول فعل جمله را پیدا کن؛ چون مفعول با فعل سر و کار دارد.
- ۲) ببین فعل گذراست یا نه؛ مفعول فقط در جمله‌هایی می‌آید که فعل گذرا باشد.
- ۳) از فعل بپرس: «چه چیزی را؟» یا «چه کسی را؟»
- ۴) هر کلمه‌ای که پاسخ این پرسش باشد، مفعول است.
- ۵) اگر آن کلمه نشانه «را» داشته باشد، پیدا کردنش راحت‌تر است؛ ولی بعضی مفعول‌ها «را» ندارند، مثل «نان خریدم».
پاسخ نهایی: مفعول اسم، ضمیر یا گروه اسمی است که فعلِ گذرا بر آن واقع می‌شود و معمولاً با نشانه «را» می‌آید. در جمله «سارا کتاب را خواند»، از فعل می‌پرسیم «چه چیزی را خواند؟» و پاسخ «کتاب» است؛ پس «کتاب» مفعول است. در جمله «او را دیدم»، ضمیر «او» مفعول است.
مثال مشابه: «پرنده دانه را خورد.» فعل «خورد» گذراست؛ می‌پرسیم «چه چیزی را خورد؟» → «دانه» مفعول است. حالا خودت این را امتحان کن: «مادر غذا پخت.» مفعول کدام کلمه است؟
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: چند جمله از کتاب فارسی‌ات را انتخاب کن، فعل هر کدام را پیدا کن و ببین کدام‌شان مفعول دارند. کم‌کم چشم‌ات به مفعول‌ها عادت می‌کند.
