راهنمایی کوتاه: یک واژه دو املایی به کلمهای گفته میشود که به دو شکل متفاوت نوشته شود، اما هر دو شکل درست باشند.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا معنی «دو املایی» را مرور میکنیم: کلمهای که دو شکل نوشتاری درست دارد، مانند «آرامش» و «آرامش» (که در واقع یک شکل است) یا مثالهای واقعی مثل «چکیده» و «چکیده» (باز هم یک شکل). اما معمولاً در فارسی، کلماتی مانند «بلیط» و «بلیت» هر دو درست هستند.
- ۲) گزینهها را بررسی میکنیم:
– «جرات»: فقط یک شکل نوشتاری رایج دارد (جرأت با همزه هم نوشته میشود، اما در فارسی امروز اغلب «جرات» بدون همزه به کار میرود و شکل دیگر «جرأت» است. پس میتوان آن را دو املایی دانست، اما در این سؤال احتمالاً منظور کلمهای است که دو شکل کاملاً متفاوت و رایج دارد).
– «بلیط»: شکل دیگر آن «بلیت» است. پس دو املایی است.
– «سلاح»: فقط یک شکل نوشتاری رایج دارد.
– «غورباغه»: فقط یک شکل نوشتاری رایج دارد (گاهی «قورباغه» هم نوشته میشود، اما «غورباغه» شکل معیار است و تغییر آن چندان رایج نیست). - ۳) در میان گزینهها، «سلاح» و «غورباغه» تنها یک شکل نوشتاری استاندارد دارند. اما از آنجا که سؤال میپرسد «کدام گزینه دو املایی به شمار نمیرود»، باید گزینهای را انتخاب کنیم که قطعاً دو شکل رایج ندارد. «سلاح» به طور قطع دو املایی نیست.
- ۴) دقت کنید: «جرات» ممکن است با همزه («جرأت») نوشته شود، اما در کتابهای درسی معمولاً «جرات» به کار میرود و شکل دیگر چندان رایج نیست. پس «سلاح» گزینه مطمئنتری است.
پاسخ نهایی: گزینه «سلاح» دو املایی به شمار نمیرود، زیرا فقط یک شکل نوشتاری استاندارد دارد.
مثال مشابه: کلمه «پرواز» دو املایی نیست (فقط یک شکل نوشتاری دارد)، اما «پرواز» و «پرواز» (که یک شکل است) مثال خوبی نیست. مثال بهتر: «اسفناج» (دو املایی نیست) در مقابل «اسپناج» (که شکل دیگر آن است اما چندان رایج نیست).
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی فهرستی از کلمات دو املایی فارسی مانند «بلیط/بلیت»، «پالتو/پالتو»، «اسکناس/اسکناس» را جستجو کنی و شکلهای مختلف آنها را مقایسه کنی.