سلام! خیلی خوب است که می‌خواهی یکی از سه قوهٔ کشور را کامل بشناسی. قوهٔ مقننه یعنی نهادی که قانون می‌نویسد و آن را تصویب می‌کند؛ در ایران این نهاد «مجلس شورای اسلامی» است.
راهنمایی کوتاه: قوهٔ مقننه یعنی «خانهٔ قانون‌ها»؛ آنجا نمایندگانِ مردم قانون می‌سازند و کارِ دولت را زیر نظر می‌گیرند.
گام‌به‌گام:
۱) مردم در انتخابات به کسانی رأی می‌دهند تا نمایندهٔ آنان در مجلس شوند؛ پس مجلس از رأی مردم به وجود می‌آید.
۲) نمایندگانِ منتخب در مجلس جمع می‌شوند، سوگند یاد می‌کنند و برای مدت ۴ سال نماینده هستند (مجلس تقریباً ۲۹۰ نماینده دارد).
۳) کار اصلی‌شان قانون‌گذاری است: طرح‌ها و لایحه‌ها را بررسی، بحث و در صورت تصویب به قانون تبدیل می‌کنند.
۴) کار دیگرشان نظارت است: می‌توانند از وزیر سؤال کنند، به وزیر رأی اعتماد بدهند یا او را استیضاح کنند، بودجهٔ کشور را بررسی و تصویب کنند و تحقیق و تفحص انجام دهند.
۵) قوانینِ تصویب‌شده در مجلس برای بررسی نهایی به شورای نگهبان می‌رود تا مطابق قانون اساسی و احکام اسلامی بودن آن تأیید شود.
پاسخ نهایی:
- قوهٔ مقننه = مجلس شورای اسلامی؛ وظیفهٔ اصلی آن قانون‌گذاری است.
- نمایندگان با رأی مردم انتخاب می‌شوند و مدت نمایندگی‌شان ۴ سال است.
- وظایف مهم: تصویب قانون، تصویب بودجه و برنامه‌های توسعه، تصویب قراردادهای مهم با کشورهای دیگر، و نظارت بر قوهٔ مجریه.
- ابزارهای نظارتی: سؤال از وزیر، رأی اعتماد، استیضاح، تذکر و تحقیق و تفحص.
- نوشتن قانون کار مجلس است، ولی امضای آن و اجرای قوانین کار قوهٔ مجریه و قوهٔ قضاییه است؛ سه قوه با هم کار می‌کنند.
- مجلس شورای اسلامی با «مجلس خبرگان رهبری» که کارش انتخاب و نظارت بر رهبر است، فرق دارد.
مثال مشابه:
مثل مدرسه‌ای فکر کن که در آن شورای دانش‌آموزی از هر کلاس چند نماینده دارد. این نمایندگان قانون‌های مدرسه (مثلاً ساعت استفاده از کتابخانه) را تعیین می‌کنند و از کار مسئولان مدرسه خبر می‌گیرند. مجلس هم در مقیاس یک کشور همین کار را می‌کند: قانون می‌سازد و بر اجرا نظارت می‌کند.
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری:
در کتاب مطالعات اجتماعی کلاس هفتم، فصل مربوط به «قوا و نهادهای کشور» را بخوان و سه وظیفهٔ قوهٔ مجریه و سه وظیفهٔ قوهٔ قضاییه را با وظایف قوهٔ مقننه مقایسه کن؛ مثلاً ببین کدام قوه قانون را اجرا می‌کند و کدام قوه دربارهٔ اختلاف‌ها قضاوت می‌کند. یک جدول کوچک از سه قوه در دفترت بکش؛ یادگیری‌ات خیلی بهتر می‌شود.
