راهنمایی کوتاه: مسئولیت یعنی کاری که وظیفه‌ی ماست و باید در برابر انجام دادن یا انجام ندادن آن پاسخگو باشیم.
گام‌به‌گام:
- ۱) مسئولیت فردی را بشناس: کارهایی که فقط به خودت مربوط است، مثل درس خواندن، رعایت بهداشت، راستگویی و مدیریت پول توجیبی.
- ۲) مسئولیت خانوادگی را بشناس: کارهایی که به خانه و خانواده مربوط است، مثل کمک در کارهای خانه، احترام به پدر و مادر و خواهر و برادر، و خبر دادن وقتی دیر می‌رسی.
- ۳) مسئولیت اجتماعی را بشناس: کارهایی که به همه‌ی مردم و محله و شهر مربوط است، مثل رعایت قوانین، احترام به حقوق دیگران، حفظ محیط زیست و کمک به همسایه.
- ۴) پیوند سه سطح را ببین: اگر مسئولیت فردی‌ات را خوب انجام دهی، در خانواده هم موفق‌تر می‌شوی و در جامعه هم شهروند بهتری می‌شوی.
- ۵) برای هر مسئولیت یک مثال واقعی از زندگی خودت پیدا کن تا بهتر در ذهنت بماند.
پاسخ نهایی:
- مسئولیت فردی (در برابر خودم): انجام تکالیف مدرسه، خواب و تغذیه‌ی مناسب، مرتب نگه داشتن وسایلم، گفتن حقیقت حتی وقتی سخت است. مثال: هر شب پیش از خواب کیف مدرسه‌ام را برای فردا آماده می‌کنم.
- مسئولیت خانوادگی (در برابر خانواده): کمک در چیدن سفره، آب دادن به گل‌ها، مراقبت از خواهر یا برادر کوچک‌تر، احترام و گوش دادن به حرف بزرگ‌ترها، عذرخواهی هنگام اشتباه. مثال: وقتی مادرم خسته است، ظرف‌ها را می‌شویم.
- مسئولیت اجتماعی (در برابر جامعه): رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی، نریختن زباله در خیابان، استفاده‌ی درست از آب و برق، کمک به سالمندان در محله، شرکت در کارهای گروهی مدرسه. مثال: در مسابقه‌ی پاکسازی محله شرکت می‌کنم.
- نکته‌ی مهم: مسئولیت‌ها با هم در ارتباط‌اند؛ کسی که در خانه مسئولیت‌پذیر است، در جامعه هم قابل اعتمادتر است.
مثال مشابه: زهرا دانش‌آموز پایه‌ی هفتم است. هر روز درس‌هایش را مرور می‌کند (مسئولیت فردی). به برادر کوچکش در خواندن مشق کمک می‌کند و اتاقش را مرتب نگه می‌دارد (مسئولیت خانوادگی). در مدرسه زباله‌ها را در سطل می‌ریزد و اجازه نمی‌دهد کسی به دوستش توهین کند (مسئولیت اجتماعی).
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: از خودت بپرس اگر همه فقط حق خودشان را بخواهند و هیچ مسئولیتی نپذیرند، خانه و محله و مدرسه چه شکلی می‌شود؟ همین پرسش به تو نشان می‌دهد چرا مسئولیت‌پذیری برای زندگی گروهی لازم است. می‌توانی فهرستی از سه مسئولیت خودت بنویسی و هر شب انجام شدنشان را تیک بزنی.
