راهنمایی کوتاه: چون ما تنها زندگی نمی‌کنیم و زندگی اجتماعی، حقوق و مسئولیت‌های دوطرفه می‌سازد.
گام‌به‌گام:
- ۱) انسان موجودی اجتماعی است: از بدو تولد به خانواده، همسایه، معلم و جامعه نیاز داریم. همین نیاز، پیوند مسئولیت می‌سازد.
- ۲) هر حق، یک تکلیف همراه دارد: حق من به آموزش، یعنی تکلیف من به رعایت نظم کلاس و احترام به معلم و همکلاسی‌ها.
- ۳) قانون و قرارداد اجتماعی: ما در یک جامعه با قواعد مشترک زندگی می‌کنیم؛ این قواعد می‌گویند هر کس در برابر دیگران وظیفه‌ای دارد.
- ۴) ارزش‌های اخلاقی و انسانی: همدلی، عدالت و انصاف به ما می‌گویند به کمک دیگران بشتابیم و به آن‌ها آسیب نزنیم.
- ۵) نتیجه‌ی عمل به مسئولیت: اعتماد، همکاری و امنیت در جامعه بیشتر می‌شود؛ اگر همه بی‌تفاوت باشند، زندگی برای همه سخت می‌شود.
پاسخ نهایی: افراد در برابر یکدیگر مسئولیت دارند چون زندگی در جامعه یعنی وابستگی متقابل: هر حقی که داریم، وظیفه‌ای هم برای ما ایجاد می‌کند. مسئولیت‌پذیری باعث می‌شود جامعه سالم، امن و قابل اعتماد بماند؛ و اگر کسی مسئولیت خود را انجام ندهد، حق دیگران آسیب می‌بیند.
مثال مشابه: در یک ساختمان، هر خانواده مسئول تمیز نگه‌داشتن راه‌پله و رعایت سکوت است. اگر همه این وظیفه را انجام دهند، همه آرامش و امنیت دارند؛ اگر فقط یکی بی‌توجهی کند، آسایش همه کم می‌شود.
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: سه واژه‌ی «حق»، «تکلیف» و «مسئولیت» را در دفترت با یک مثال واقعی از خانه یا مدرسه توضیح بده و بنویس اگر یکی از آن‌ها نادیده گرفته شود چه اتفاقی می‌افتد.
