راهنمایی کوتاه: در این جزوه با مفاهیم ماده، تغییرات فیزیکی و شیمیایی به زبانی ساده و دقیق آشنا میشوید.
گامبهگام:
۱) ماده چیست؟ هر چیزی که جرم داشته باشد و فضایی را اشغال کند ماده نام دارد. ماده از ذرات ریزی به نام اتم ساخته شده است.
۲) خواص ماده: خواص فیزیکی (مانند رنگ، جرم، حجم، نقطهی ذوب) و خواص شیمیایی (مانند واکنشپذیری) دو دستهی اصلی هستند.
۳) تغییرات فیزیکی: در این تغییرات، ماده به مادهی دیگری تبدیل نمیشود، تنها شکل یا حالت آن عوض میشود. مثال: بریدن کاغذ، ذوب یخ، حل شدن شکر در آب.
۴) تغییرات شیمیایی: در این تغییرات، ماده به مادهی جدیدی تبدیل میشود و خواص اولیه را ندارد. نشانهها: تغییر رنگ، تولید گرما یا نور، تشکیل گاز یا رسوب. مثال: زنگ زدن آهن، سوختن چوب.
۵) تفاوت اصلی: در تغییر فیزیکی، مادهی اولیه قابل بازگشت است (مثل انجماد آب) ولی در تغییر شیمیایی معمولاً بازگشت سخت یا غیرممکن است.
پاسخ نهایی: بنابراین هر تغییری در اطراف ما یا فیزیکی است یا شیمیایی. با شناخت نشانهها میتوانید نوع تغییر را تشخیص دهید.
مثال مشابه: اگر یک سیب را ببرید، تغییر فیزیکی رخ داده (شکلش عوض شد) اما اگر سیب بماند و قهوهای شود، تغییر شیمیایی (اکسیده شدن) اتفاق افتاده است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: کتاب علوم تجربی پایه هفتم فصل ماده و تغییرات را مرور کن و چند آزمایش ساده مثل ذوب یخ و سوختن کبریت را انجام بده و نوع تغییر را تشخیص بده.
