راهنمایی کوتاه: این سوالات دربارهی مفاهیم مهم علوم زمین و شیمی هستند که با هم بررسی میکنیم.
گامبهگام:
- ۱) عوامل مؤثر در نفوذپذیری: نفوذپذیری یعنی توانایی یک ماده (مثل خاک یا سنگ) برای عبور دادن آب یا هوا از خود. عوامل اصلی آن عبارتند از:
- اندازه و شکل ذرات: هر چه ذرات درشتتر و یکنواختتر باشند، فضاهای خالی بیشتر و نفوذپذیری بیشتر است.
- تراکم: هر چه ماده متراکمتر باشد، فضاهای خالی کمتر و نفوذپذیری کمتر است.
- جنس مواد: مثلاً ماسه نفوذپذیری بالایی دارد، اما رس نفوذپذیری بسیار کمی دارد.
- رطوبت: خاک خشک معمولاً نفوذپذیری بیشتری نسبت به خاک مرطوب دارد.
- ۲) ترکیب چیست؟ ترکیب (مخلوط) وقتی به وجود میآید که دو یا چند ماده مختلف با هم مخلوط شوند، اما هر کدام خواص شیمیایی خود را حفظ کنند و میتوان آنها را به روشهای فیزیکی (مانند صاف کردن یا تبخیر) از هم جدا کرد. مثال: آب و نمک، هوا، سالاد.
- ۳) اتم چیست؟ اتم کوچکترین واحد سازندهی یک عنصر شیمیایی است که میتواند در واکنشهای شیمیایی شرکت کند. هر اتم از سه ذره اصلی تشکیل شده است:
- پروتون (با بار مثبت) در هسته
- نوترون (بدون بار) در هسته
- الکترون (با بار منفی) که به دور هسته میچرخد.
پاسخ نهایی:
- عوامل مؤثر در نفوذپذیری: اندازه و شکل ذرات، تراکم، جنس مواد و رطوبت.
- ترکیب: مخلوطی از دو یا چند ماده که خواص شیمیایی خود را حفظ کرده و به روش فیزیکی قابل جداسازی هستند.
- اتم: کوچکترین واحد سازندهی یک عنصر، متشکل از پروتون، نوترون و الکترون.
مثال مشابه:
- برای نفوذپذیری: ریختن آب روی یک ظرف پر از سنگریزه (نفوذ سریع) در مقابل ریختن آب روی یک ظرف پر از خاک رس (نفوذ بسیار کند).
- برای ترکیب: شکر حل شده در چای یک ترکیب است؛ چون هم میتوان چای را نوشید و هم اگر آب آن را تبخیر کنیم، شکر باقی میماند.
- برای اتم: تمام مواد اطراف ما، از جمله هوایی که نفس میکشیم و آبی که مینوشیم، از اتمهای مختلف ساخته شدهاند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری:
- میتوانی یک آزمایش ساده انجام دهی: دو لیوان بردار. در یکی ماسه و در دیگری خاک رس بریز. سپس به هر دو به یک اندازه آب اضافه کن و ببین آب در کدام یک سریعتر پایین میرود (نفوذ میکند). این آزمایش نفوذپذیری را به تو نشان میدهد.
- در مورد جدول تناوبی عناصر تحقیق کن. در این جدول، همهی عناصر بر اساس تعداد پروتونهای اتمهایشان مرتب شدهاند.
