راهنمایی کوتاه: همه مواد در اطراف ما، فارغ از شکل و نوعشان، دو ویژگی مهم و مشترک دارند.
گامبهگام:
- ۱) فکر کن: به مواد مختلف اطرافت فکر کن: آب، هوا، میز چوبی، کتاب، خودکار. آیا همه اینها چیزی را اشغال میکنند؟ آیا همه وزن دارند؟
- ۲) ویژگی اول: جرم همه مواد از ذرات ریزی به نام اتم و مولکول ساخته شدهاند. به تعداد این ذرات در یک ماده، جرم آن ماده میگویند. جرم را با ترازو اندازه میگیریم و واحد آن کیلوگرم یا گرم است.
- ۳) ویژگی دوم: حجم همه مواد فضا را اشغال میکنند. به مقداری از فضا که یک ماده میگیرد، حجم آن ماده میگویند. حجم را با ظرفهای مدرج اندازه میگیریم و واحد آن لیتر یا متر مکعب است.
- ۴) تعریف یکی از ویژگیها: بیا حجم را دقیقتر تعریف کنیم. حجم، مقدار فضایی است که یک ماده (جامد، مایع یا گاز) اشغال میکند. مثلاً آبی که در یک لیوان است، حجم لیوان را پر میکند. یا هوای داخل یک بادکنک، حجم بادکنک را پر کرده است.
پاسخ نهایی: دو ویژگی اصلی و مشترک در همه مواد عبارتند از: ۱) جرم و ۲) حجم. حجم به مقدار فضایی گفته میشود که یک ماده اشغال میکند.
مثال مشابه: یک تکه سنگ را در نظر بگیر. این سنگ هم جرم دارد (مثلاً ۲۰۰ گرم) و هم حجم دارد (مثلاً فضایی به اندازه یک مشت را پر میکند). هوای داخل اتاق هم جرم دارد (هرچند کم) و هم حجم کل اتاق را پر کرده است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن جرم و حجم چند شیء آشنا در خانه را با هم مقایسه کنی. کدام سنگینتر است؟ کدام فضای بیشتری میگیرد؟ این مقایسه به درک بهتر این دو ویژگی کمک میکند.
