راهنمایی کوتاه: غشای سلولی مانند یک دیوار محافظ و دروازهبان برای سلول است که از ترکیب خاصی از مولکولها ساخته شده است.
گامبهگام:
- غشای سلولی (یا غشای پلاسمایی) لایهای نازک است که دور تا دور سلول را میپوشاند و محتویات داخل سلول را از محیط بیرون جدا میکند.
- مهمترین مادهی سازندهی غشای سلولی، فسفولیپیدها هستند. این مولکولها یک سر آبدوست (جذبکنندهی آب) و یک دم آبگریز (دفعکنندهی آب) دارند.
- فسفولیپیدها به صورت یک دو لایه (بیلایه) کنار هم قرار میگیرند. سرهای آبدوست به سمت بیرون (به سمت آب درون سلول و بیرون سلول) و دمهای آبگریز به سمت داخل لایهها قرار میگیرند. این ساختار را دو لایهی فسفولیپیدی مینامند.
- در میان این دو لایه، مولکولهای پروتئین قرار دارند. این پروتئینها مانند تونل یا دروازه عمل میکنند و عبور مواد (مثل غذا یا مواد زائد) را به داخل و خارج سلول کنترل میکنند.
- همچنین مولکولهای کلسترول نیز در لایهی فسفولیپیدی وجود دارند که به انعطافپذیری و استحکام غشا کمک میکنند.
- بر روی سطح خارجی غشا، زنجیرههای قندی (کربوهیدرات) متصل به پروتئینها یا لیپیدها وجود دارند که مانند برچسب شناسایی برای سلول عمل میکنند.
پاسخ نهایی: مواد اصلی سازندهی غشای سلولی عبارتند از: فسفولیپیدها (که اسکلت اصلی دو لایه را میسازند)، پروتئینها (برای انتقال مواد و انجام واکنشها)، کلسترول (برای استحکام و انعطاف) و کربوهیدراتها (برای شناسایی سلول).
مثال مشابه: غشای سلولی را میتوان به یک ساندویچ بسیار نازک تشبیه کرد. نان دو طرف ساندویچ مانند سرهای آبدوست فسفولیپیدها هستند که با آب (سیتوپلاسم و مایع بیرون) در تماسند. مواد داخل ساندویچ (مثل کره و پروتئین) مانند دمهای آبگریز و پروتئینهای غشا هستند که در وسط قرار دارند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی به شکل غشای سلولی در کتاب درسی نگاه کنی و سعی کنی قسمتهای مختلف (دو لایهی فسفولیپیدی، پروتئینهای سرتاسری و سطحی، و زنجیرههای قندی) را در آن پیدا کنی. همچنین فکر کنی اگر غشا فقط از فسفولیپید ساخته میشد و پروتئین نداشت، سلول چگونه مواد غذایی را دریافت میکرد؟