راهنمایی کوتاه: دقت اندازهگیری یعنی چقدر اندازهگیریهای ما به مقدار واقعی نزدیک است.
گامبهگام:
- ۱) فرض کن یک خطکش داری. اگر طول یک مداد را چند بار اندازه بگیری و هر بار عدد یکسانی (مثلاً ۱۵ سانتیمتر) به دست بیاوری، اندازهگیریهایت تکرارپذیر هستند.
- ۲) اما دقت فقط تکرارپذیری نیست. باید ببینی این عدد ۱۵ سانتیمتر چقدر به طول واقعی مداد نزدیک است. اگر طول واقعی ۱۴.۸ سانتیمتر باشد، اندازهگیریهایت دقت بالایی ندارند، حتی اگر همیشه ۱۵ را نشان دهند.
- ۳) دقت بالا یعنی هم تکرارپذیری (پایین بودن پراکندگی نتایج) و هم درستی (نزدیکی به مقدار واقعی).
- ۴) عاملی که دقت را محدود میکند، وسیلهی اندازهگیری است. مثلاً خطکشی که کوچکترین درجهبندی آن ۱ میلیمتر است، نمیتواند دقت بهتری از ۱ میلیمتر داشته باشد.
- ۵) برای افزایش دقت، باید از وسیلهای با درجهبندی ریزتر (مثلاً کولیس به جای خطکش) استفاده کنی و روش اندازهگیری را به دقت رعایت کنی.
پاسخ نهایی: دقت اندازهگیری به دو چیز اشاره دارد: ۱) تکرارپذیری (نتایج مشابه در اندازهگیریهای مکرر) و ۲) درستی (نزدیکی نتیجهی اندازهگیری به مقدار واقعی). دقت تحت تأثیر کیفیت وسیلهی اندازهگیری و روش کار است.
مثال مشابه: تصور کن دو ترازوی دیجیتال داریم. ترازوی الف همیشه وزن یک سیب را ۱۵۲ گرم نشان میدهد (تکرارپذیری عالی). ترازوی ب اعداد ۱۵۱، ۱۵۲ و ۱۵۳ گرم را نشان میدهد (تکرارپذیری کمتر). اگر وزن واقعی سیب ۱۵۰ گرم باشد، کدام دقت بیشتری دارد؟ ترازوی الف عدد ثابتی میدهد اما از مقدار واقعی دور است. ترازوی ب میانگین اعدادش به ۱۵۰ نزدیکتر است. دقت واقعی ترکیبی از هر دو فاکتور است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی مفهوم خطای اندازهگیری را بررسی کنی. خطا تفاوت بین مقدار اندازهگیری شده و مقدار واقعی است. هرچه دقت بیشتر باشد، این خطا کوچکتر است. همچنین میتوانی دربارهی تفاوت دقت با صحت (تکرارپذیری) تحقیق کنی—گاهی در مکالمههای روزمره این دو را به جای هم به کار میبرند، اما در علم تفاوت ظریفی دارند.
