راهنمایی کوتاه: پیش از هم زدن و بعد از هم زدن، هر بشر را با دقت نگاه کن و آنچه میبینی را کوتاه و دقیق بنویس.
گامبهگام:
- ۱) اول هر بشر را بدون هم زدن بررسی کن: رنگ، حالت (جامد، مایع)، شفاف یا کدر بودن، بو (با احتیاط) و وجود حباب یا رسوب.
- ۲) همزن شیشهای را آرام و بدون فشار در بشر بچرخان، حدود ۲۰ ثانیه، و مراقب باش به دیواره بشر ضربه نزنی.
- ۳) بلافاصله بعد از هم زدن دوباره نگاه کن: آیا ماده حل شد؟ رنگ عوض شد؟ رسوب تهنشین شد؟ حباب ایجاد شد؟ دما گرم یا سرد شد؟
- ۴) مشاهدههایت را همان لحظه و با جملههای کوتاه یادداشت کن؛ اگر صبر کنی، جزئیات را فراموش میکنی.
- ۵) برای هر بشر یک ردیف جداگانه در جدول بنویس و در آن این موارد را بیاور: شماره بشر، مواد داخل بشر، مشاهده قبل از هم زدن، مشاهده بعد از هم زدن، نتیجه.
- ۶) در پایان، ردیفها را با هم مقایسه کن و بنویس کدام بشر تغییر بیشتری داشته و چرا.
پاسخ نهایی: جواب این آزمایش یک عدد یا کلمهٔ مشخص نیست؛ پاسخ تو همان جدولی است که خودت پر کردهای. برای پر کردن درست جدول، فقط «چیزهایی که با چشم، دست یا بینی حس میکنی» را بنویس و از نوشتن حدس و نظر شخصی در ستون مشاهده پرهیز کن. مثلاً بهجای «فکر میکنم نمک حل شد» بنویس «دانههای سفید از نظر ناپدید شد و مایع شفاف ماند».
مثال مشابه: فرض کن سه بشر داری: بشر ۱ آب و نمک، بشر ۲ آب و شکر، بشر ۳ آب و ماسه. جدول تو میتواند اینطور باشد:
- بشر ۱ — قبل: مایع شفاف با دانههای سفید ته ظرف — بعد از هم زدن: مایع شفاف و یکنواخت، بدون دانه — نتیجه: حل شدن.
- بشر ۲ — قبل: مایع شفاف با دانههای ریز — بعد از هم زدن: مایع شفاف، اما کمی چسبناکتر — نتیجه: حل شدن.
- بشر ۳ — قبل: آب کدر با دانههای قهوهای — بعد از هم زدن: آب کدر و دانهها دوباره تهنشین شدند — نتیجه: حل نشدن و تهنشینی.
در همهٔ این حالتها فقط «مشاهده» را نوشتهایم، نه دلیل آن؛ دلیل را در بخش نتیجهگیری آزمایش مینویسیم.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: بپرس چرا بعضی مواد در آب حل میشوند و بعضی نه، و چطور میشود با تغییر دما سرعت حل شدن را بیشتر کرد. اینها موضوعهای خوبی برای آزمایش بعدی هستند.
یادآوری ایمنی: با همزن شیشهای آرام کار کن تا نشکند؛ هرگز مواد ناشناخته را نچش و برای بو کردن، بهجای بردن بینی روی ظرف، بخار را با دست بهآرامی به سمت بینی هدایت کن. بعد از آزمایش دستهایت را بشوی و میز کار را تمیز کن.
