راهنمایی کوتاه: نیرویی کار انجام میدهد که جسم را در جهت خودش جابجا کند.
گامبهگام:
- در فیزیک، میگوییم یک نیرو «کار» انجام میدهد اگر دو شرط داشته باشد: ۱) به جسم نیرو وارد کند. ۲) جسم در جهت آن نیرو جابجا شود.
- اگر نیرو وارد شود اما جسم تکان نخورد (مثلاً هل بدهی ولی حرکت نکند)، کار انجام نشده است.
- اگر جسم حرکت کند اما نیرویی در جهت حرکت به آن وارد نشود (مثلاً روی یخ بلغزد)، باز هم کار انجام نشده است.
- در شکل کتاب شما (که اینجا نیست)، معمولاً چند نیرو نشان داده میشود: مثلاً نیروی دست که جعبه را میکشد، نیروی اصطکاک، نیروی وزن.
- نیرویی که کار انجام میدهد، معمولاً نیرویی است که باعث حرکت جسم میشود. مثلاً اگر کسی جعبهای را روی زمین بکشد، نیروی کشش دست او کار انجام میدهد چون جعبه در جهت آن نیرو حرکت میکند.
- نیروی اصطکاک هم ممکن است کار منفی انجام دهد (اگر در خلاف جهت حرکت باشد)، و نیروی وزن اگر جسم را پایین نیاورد، کار انجام نمیدهد.
پاسخ نهایی: بدون دیدن شکل دقیق، معمولاً در چنین سوالاتی نیرویی که جسم را به حرکت درمیآورد (مثل نیروی کشش یا هلدادن) کار انجام میدهد. حتماً به شکل نگاه کن و نیرویی را انتخاب کن که هم به جسم وارد میشود و هم جسم در جهت آن جابجا میشود.
مثال مشابه: اگر کتابی را از روی زمین بلند کنی و بالا ببری، نیروی دست تو کار انجام میدهد چون کتاب در جهت نیروی تو (به سمت بالا) حرکت میکند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: مفهوم کار در فیزیک با فرمول بیان میشود. W کار، F نیرو، d جابجایی و θ زاویه بین نیرو و جهت حرکت است. اگر θ صفر باشد (نیرو و حرکت همجهت)، کار بیشینه است.