راهنمایی کوتاه: واژهٔ «مهندس» جمع مکسر ندارد و جمع آن از نوع جمع مذکر سالم است.
گام‌به‌گام:
- ۱) اول شکل و وزن کلمه را نگاه کن. «مهندس» با حرف «مُ» شروع می‌شود و صدای آن شبیه صفت‌ها و اسم‌های فاعلی است.
- ۲) در عربی قاعده این است که بیشتر واژه‌هایی که با «مُ» شروع می‌شوند و مثل «مُعَلِّم» یا «مُدَرِّس» هستند، با «ون» و «ین» جمع بسته می‌شوند، نه با تغییر داخلی.
- ۳) پس «مهندس» هم از همین گروه است: مهندس ← مهندسون.
- ۴) در حالت رفع می‌گوییم «مهندسون» (مثال: هؤُلاءِ مهندسونَ) و در حالت نصب و جر می‌گوییم «مهندسین» (مثال: رأیتُ مهندسینَ ـ فی مهندسینَ).
- ۵) پس دنبال شکلی مثل «مَهانِد» یا مانند آن نگرد؛ در عربی معیار چنین جمعی برای «مهندس» به‌کار نمی‌رود.
پاسخ نهایی:
«مهندس» جمع مکسر ندارد. جمع آن جمع مذکر سالم است: مهندس + ون = مهندسون (در حالت رفع) و مهندس + ین = مهندسین (در حالت نصب و جر).
مثال مشابه:
- مُعَلِّم ← مُعَلِّمون / مُعَلِّمین
- مُدَرِّس ← مُدَرِّسون / مُدَرِّسین
- اما این واژه‌ها جمع مکسر دارند: تلمیذ ← تلامیذ، کتاب ← کُتُب، مکتب ← مکاتب، رجل ← رجال، امیر ← اُمراء
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری:
یک دفتر کوچک بردار و واژه‌های درس را در دو ستون بنویس: «جمع مکسر» و «جمع سالم». کم‌کم خودت الگو را کشف می‌کنی؛ مثلاً واژه‌های عربی سه‌حرفی بیشتر جمع مکسر می‌گیرند و واژه‌های چهارحرفی و بیشتر یا واژه‌هایی که «مُ» در آغاز دارند، بیشتر جمع سالم می‌سازند.
