راهنمایی کوتاه: تخلص یعنی نام شاعرانه‌ای که شاعر در پایان شعرش می‌آورد.
گام‌به‌گام:
- ۱) اول شاعر را پیدا کن.
- ۲) به آخر شعر (مقطع) نگاه کن.
- ۳) ببین شاعر نام خودش را آورده یا نامی که برای خود انتخاب کرده.
- ۴) آن نام، تخلص است.
- ۵) حالا چند نمونه را با هم ببینیم.
پاسخ نهایی:
- ۱) حافظ: «حافظ از دست مده دولت این کشتی نوح / ور نه طوفان حوادث ببرد بنیادت»
- ۲) سعدی: «سعدیا مرد نکونام نمیرد هرگز / مرده آن است که نامش به نکویی نبرند»
- ۳) مولوی (با تخلص خاموش): «خاموش که بی‌گفت زبان خوش‌تر باشد / خاموشی و بی‌خبری از خود رهایی»
- ۴) عطار: «عطار اگرچه نیم مرده است / در عشق تو نیم ذره زنده است»
- ۵) وحشی بافقی: «وحشی از دست غمت داد به باد / دل و دین و همه چیزی که مرا بود»
مثال مشابه: اگر شاعر بگوید «ای دل...» و بعد نام خودش را بیاورد، مثل «سعدیا»، «حافظا»، «عطارا»، آن نام تخلص است.
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: در کتاب‌های فارسی، آخرین بیت غزل را «مقطع» می‌گویند و معمولاً تخلص در همان بیت می‌آید.
