راهنمایی کوتاه: این یک آزمون ۱۰ سؤالیِ فارسیِ هشتم است؛ اول بدونِ پاسخنامه حلش کن و زمان بگیر، بعد جواب‌ها را مقایسه کن.
گام‌به‌گام:
- ۱) واژه‌های کلیدیِ درس‌ها را یک‌بار مرور کن و معنی هرکدام را در یک خط بنویس.
- ۲) آرایههای تشبیه، استعاره، کنایه، تشخیص و تناسب را با یک مثالِ ساده برای خودت یادآوری کن.
- ۳) بخش دستور (نهاد، گزاره، مفعول، متمم، قید، ترکیب وصفی و اضافی) را با یک جمله تمرین کن.
- ۴) ابیات حفظی را دو بار با صدای بلند بخوان تا در ذهنت بماند.
- ۵) حدود ۳۰ دقیقه وقت بگذار، سؤال‌ها را به ترتیب جواب بده و آخر از همه پاسخنامه را ببین.
پاسخ نهایی:
- ۱) معنی این واژه‌ها را بنویس: «فراست»، «شکوه»، «نیلگون».
- ۲) در بیت «ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند / تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری» دو آرایه پیدا کن و نام ببر.
- ۳) در جمله‌ی «دست‌هایش مثل برگ پاییزی می‌لرزید» ارکان تشبیه را مشخص کن: مشبه، مشبه‌به، ادات تشبیه، وجه شبه.
- ۴) در جمله‌های زیر نهاد و گزاره را جدا کن: الف) بارانِ بهاری بر کوچه‌های خالی می‌بارید. ب) دانش‌آموزانِ کلاس هشتم با اشتیاق درس می‌خواندند.
- ۵) در جمله‌ی «دیروز مریم کتابش را در کتابخانه خواند.» مفعول، متمم و قید را پیدا کن.
- ۶) نوع هر ترکیب را بنویس (وصفی یا اضافی): گل سرخ، کتابِ مریم، آسمانِ آبی، خانه‌ی پدر.
- ۷) در هر ردیف یک واژه غلطِ املایی هست؛ آن را پیدا کن و شکل درستش را بنویس: الف) موفقیت، مسئولیت، تاءثیر. ب) اطلاع، اصطراب، امتحان. ج) غذایی، حاظر، حضوری.
- ۸) معنی بیت «توانا بود هر که دانا بود / ز دانش دل پیر برنا بود» را بنویس و بگو در مصراع دوم چه آرایه‌ای هست.
- ۹) مصراع دوم را کامل کن: «بنی‌آدم اعضای یک پیکرند / ...» و بگو این بیت از کیست.
- ۱۰) با واژه‌های «پنجره، باران، دلتنگی» یک بندِ ۳ تا ۴ جمله‌ای بنویس و در آن یک جمله با فعل گذشته و یک جمله با فعل حال به کار ببر.
پاسخنامه (فقط بعد از حل کردن نگاه کن):
- ۱) فراست: زیرکی و هوشمندی. شکوه: بزرگی و عظمت. نیلگون: به رنگ نیل، آبی.
- ۲) تشخیص یا جانبخشی (در کار بودنِ ابر و باد و مه و خورشید) و تناسب یا مراعات‌النظیر (همه از پدیده‌های طبیعت‌اند). «به کف آوردن» هم کنایه از به دست آوردن است.
- ۳) مشبه: دست‌ها؛ مشبه‌به: برگ پاییزی؛ ادات تشبیه: مثل؛ وجه شبه: لرزیدن.
- ۴) الف) نهاد: بارانِ بهاری — گزاره: بر کوچه‌های خالی می‌بارید. ب) نهاد: دانش‌آموزانِ کلاس هشتم — گزاره: با اشتیاق درس می‌خواندند.
- ۵) مریم: نهاد؛ کتابش را: مفعول؛ در کتابخانه: متمم؛ دیروز: قید زمان.
- ۶) گل سرخ: وصفی. کتابِ مریم: اضافی. آسمانِ آبی: وصفی. خانه‌ی پدر: اضافی.
- ۷) الف) تأثیر. ب) اضطراب. ج) حاضر.
- ۸) معنی: هر کس داناست، توانا هم هست و دانش دلِ پیر را جوان می‌کند. آرایه: تضاد میان «پیر» و «برنا».
- ۹) «که در آفرینش ز یک گوهرند» — از سعدی.
- ۱۰) نمونه: «پشت پنجره می‌ایستم (حال). باران آرام می‌بارد (حال). دلتنگی مثل ابری سنگین روی دلم نشست (گذشته).»
مثال مشابه:
در جمله‌ی «هوا سرد شد» نهاد و گزاره کدام است؟ پاسخ: نهاد «هوا» و گزاره «سرد شد». همین کار را با سه جمله‌ی دیگر هم انجام بده تا دستورت قوی شود.
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: هر روز یک بیت از درس‌ها را بخوان و آرایه‌هایش را در دفترت بنویس، واژه‌های تازه را با معنی در یک دفترچه جمع کن، و هفته‌ای یک بند کوتاه بنویس تا نگارشت هم بهتر شود.
